Nhà văn Nguyễn Một

Truyện ngăn: Một vài trích đoạn

MỘT VÀI TRÍCH ĐOẠN
Truyện ngắn Nguyễn Một

•1. Điểu Khum khoát tay một vòng và dõng dạc nói :

•- Dân làng phải nghe lời ta, phải trở lại với rừng, phải quay về mảnh đất có chôn cất tổ tiên của người Chơ Ro, những đứa con của Yang Pô phải trở về để bảo vệ núi rừng của người.

Hơn một trăm con người cúi đầu lắng nghe mệnh lệnh của già làng. Chẳng ai dám chống lệnh ông, nhưng trong lòng họ nuối tiếc cuộc sống thuận lợi ở làng. Từ ngày có điện về, họ đã quen với cuộc sống văn minh, gái làng, trai làng đã quen với ánh điện, quen với chiếc máy thu băng, mà chỉ cần nhấn nút là nó phát ra những bài hát mượt mà êm tai hơn rất nhiều so với những bài Tầm Pớt xa xưa.

Điểu Khum đảo mắt một vòng rồi nói tiếp :

•- Nếu cứ mãi ở đây chúng ta sẽ không còn nghĩ mình là người Chơ Ro nữa. Con gái không còn biết thêu cái váy, cái áo. Con trai không còn biết đan cái gùi, đặt cái bẫy, chúng ta phải trở về với rừng.

Mọi người im lặng nhìn nhau, họ sẽ phải làm theo già làng thôi. Bây giờ, người Chơ Ro đã khác xưa. Cách ăn, ở, cách sống không khác người Kinh là mấy. Tuy nhiên, dù có thay đổi như thế nào thì tiếng nói của già làng vẫn là tiếng nói thiêng liêng nhất đối với dân làng.

•- K'Bương đi lấy ché rượu ra đây cho ta.!

K'Bương khệ nệ bưng ché rượu trong căn nhà mới xây còn thơm mùi vôi vữa.

Tây cầm cần rượu, tay cầm sừng trâu, Điểu Khum cúi mặt nói với dân làng.

•- Đây là ché rượu cuối cùng, ta để dành bấy lâu nay, các người hãy uống đi, rồi mai thu dọn lên đường.

Đàn bà lần lượt rút lui, đàn ông ngồi quanh ché rượu, họ uống với nhau trong im lặng...

•2. Chiều tháng bảy, mây vần vũ, trời âm u, con sông Bù Cháp nước réo ầm ầm, từ phía thượng nguồn già làng buồn rầu đưa mắt nhìn ngọn Kung Pô chìm trong cơn mưa mờ mịt, ông không ngờ chỉ có mấy năm mà rừng trơ trọi như vậy. Ông đã sinh ra và lớn lên ở đây, bên con sông Bù Cháp bốn mùa nước ngọt, con sông đã làm nên ché rượu thơm phưng phức cho ngày lễ hội cúng Yang. Trên gương mặt nhăn nheo của già làng thoáng một nỗi buồn. Những đứa con của Yang Pô lưu lạc khắp bốn phương trời.

Sau cuộc chiến tranh, ông nhớ rõ, ông đã luồn rừng, lội suối đề tụ tập họ về quanh con sông này. Ngày đó cây buông mọc dày đặc, mỗi chiếc lá như cái quạt khổng lồ phe phẩy quanh năm. Mỗi đọt lá như lưỡi gươm thần kiêu hãnh chĩa thẳng lên bầu trời xanh thẳm, xen lẫn giữa rừng gươm ấy là những bông hoa buông xòe ra như một cây thông nhiều tầng. Cây buông vĩ đại ở sự hy sinh cao cả, từ trong lòng nó bung ra một bông hoa lớn, nở hoa kết trái và chết đi sau khi đã hoàn thành sứ mệnh với trời đất.

•- Này K'Bương! - Ông già khẽ gọi

K'Bương trầm ngâm ngồi trên sạp nứa trong căn nhà cất tạm nhìn ra màn mưa mờ đục, lắng nghe tiếng réo gọi thiêng liêng của dòng sông.

•- Này K'Bương! Ông già gọi lớn hơn, K'Bương giật mình, ngước nhìn vị già làng khả kính bằng đôi mắt buồn bã.

•- Con đã thay mặt dân làng ký hợp đồng và nhận tiền trồng rừng chưa?

•- Thưa rồi, nhưng chỉ mới nhận một nửa thôi.

•- Sao vậy?

•- Ông Bảo nói, Chính phủ hết tiền rồi, sẽ phát sau

•- Thế cũng được, con chia lại cho dân làng để họ sắm dao, rựa, ngày mai ta trồng lại khu rừng này.

K'Bương lắc đầu lẩm bẩm.

•- Cây buông hết rồi, chỉ còn gai lào táo, phá rất khó, trồng lại rừng không dễ.

•- Chúng ta sẽ làm được - Già làng cương quyết.

•- Chúng ta sẽ làm được - K'Bương lơ đễnh nhắc lại lời của ông.

K'Bương mải suy nghĩ về cuộc gặp gỡ sáng nay với ông Bảo, con người ấy có cái gì đó không thật trong đôi mắt.

Người già bảo : "Cái bụng không thật, con mắt không dám nhìn thẳng"

K'Bương có may mắn hơn dân làng, anh được Nhà nước cho ăn học. Tốt nghiệp đại học sư phạm anh mang chữ về cho dân làng. Anh từ chối nhiệm sở ở trường huyện để theo dân làng trở lại núi rừng. Anh thay mặt họ để giao tiếp với người Kinh...

•3. ...

•4. Vị mục sư một tay để trên ngực, mắt ngước lên trời. Dưới chân ông đám con chiên đen đủi rách rưới lơ đễnh nghe ông nói, có người còn vạch vú cho con bú, bọ trẻ khóc nhèo nhẽo vì đói. Ông nói về một con người cao cả, Đức Giê Hô Va, chúa tể của muôn loài, con người ấy lớn hơn cả Yang Pô, quyền năng vô biên, con người sáng tạo ra thế giới này. Bên cạnh con gái của ông đang xúc gạo chia thành từng túi nhỏ. K'Bương nghe ông nói về người đã sinh ra đấng sáng thế, ông thuyết phục mọi người hiểu rằng bà Maria đã sinh ra đấng Giê Hô Va khi còn đồng trinh, nhưng sau đó người cũng sinh ra những người con khác, người có quyền làm như thế, đó là ý muốn của thượng đế, ai cũng có quyền sinh con đẻ cái. K'Bương nhớ Hiền, người bạn cùng đại học với anh. Hiền có khuôn mặt đẹp như pho tượng Đức Mẹ trong nhà thờ. Hiền nhất quyết bảo với anh là Đức Mẹ đồng trinh "Người cao trọng hơn tất cả những người đàn bà trên thế giới này". Hiền đưa anh đến nhà thờ, để nghe những bài thánh ca réo rắt ca ngợi Đức Maria. Anh cũng biết vị mục sư đang rao giảng tôn giáo khác với tôn giáo của Hiền. Dân làng cũng biết thật khó có ai lớn hơn Yang Pô, quyền năng hơn Trô nhưng họ vẫn kiên nhẫn ngồi nghe vị mục sư rao giảng vì họ cần những hạt gạo trắng đằng kia. Cả tháng nay họ chưa được ăn cơm, họ ăn những thức ăn đào bới được trong rừng. Già làng cũng đang đói, nhưng ông nhất quyết không tin ai ngoài Yang Pô, ông không nhận gạo của vị mục sư, nhưng ông không muốn để dân làng thiếu ăn. Người đàn ông tên Bảo đã không giữ lời hứa, ông ta đã không trả đủ tiền trồng rừng cho dân làng. K'Bương bất lực nhìn bàn tay nõn nà của cô con gái của vị mục sư đang nâng những hạt gạo trắng tinh trên tay. K'Bương tưởng tượng hình ảnh người đàn ông của hai ngàn năm trước, đầu đội mão gai, lê đôi chân trần trên đất nóng, trước sự phỉ báng của mọi người. Không hiểu sao anh cứ mãi nhớ hình ảnh ấy, khi Hiền kể cho anh nghe câu chuyện chúa tể của nàng chịu nạn trên đỉnh Golgotha. Hiền bảo anh hãy theo đạo của nàng, anh bảo anh có chúa của anh, vị chúa tể của núi rừng. Hiền lấy làm tiếc về điều này, nàng úp khuôn mặt xinh đẹp vào bộ ngực vạm vỡ của anh, nàng đã khóc nức nở trong đêm chia tay. Anh biết mình không xứng với nàng, dù nàng yêu anh. Anh đã chiến đấu với bọn vô lại bằng sức mạnh rừng rú để bảo vệ nàng, điều này làm nàng có cái nhìn khác về anh, nàng không hề coi anh là "một tên mọi" như vài kẻ cực đoan khác. Nàng bảo : "Anh là tên mọi văn minh và hào hiệp, em yêu cái hoang dã của anh".

K'Bương mỉm cười, dù sao anh cũng là người hạnh phúc. Anh trở về với rừng núi là đúng rồi, anh biết anh và dân tộc anh không thể xa rừng, dòng máu của người Chơ Ro lưu truyền trong huyết quản, thôi thúc anh trở về.

Vị mục sư đã làm xong công việc của mình, bầu trời lại vần vũ, con sông Chân Háp réo ầm ầm. Anh ngước nhìn ngọn Kung Pô : "Dân làng đã làm gì nên tội với người, hỡi Yang Pô". Những tín đồ vui mừng ôm bọc gạo chạy vội về căn nhà rách nát của mình. Bầu trời bỗng nứt toác ra, nước ầm ầm đổ xuống. Vị mục sư và con gái lao vào lớp học chỗ K'Bương đang ngồi...

•5. Ba phân cảnh trên đây tôi viết lại khi chọn lọc từ hàng chục phân cảnh trong một kịch bản phim "Sự cuồng nộ của Yang Pô" có nghĩa là sự nổi giận của thần núi Chứa Chan, một ngọn núi được coi là điểm cuối cùng của dãy Trường Sơn hùng vĩ nằm trên đất Đồng Nai. Dĩ nhiên kịch bản rất dài, nhưng nhiều đoạn chị mô tả tình yêu, một thứ tình yêu thiêng liêng đẹp đẽ, nhưng tôi thấy nó có vẻ phù phiếm, nên không ghi lại. Tác giả kịch bản chính là Dung con gái của vị mục sư. Dung kể đêm hôm ấy, đêm kinh hoàng, nước không biết từ đâu cuồn cuộn đổ về, chẳng ai kịp trở tay, nước cuốn phăng tất cả. Chỉ mình Dung thoát chết nhờ may mắn ngồi gần K'Bương, anh đã chụp cánh tay cô, khi cột nước khổng lồ từ đỉnh Kung Pô đổ xuống. Sau khi vật lộn với dòng nước để đưa cô lên đồi, không một chút chần chừ K'Bương lao xuống nước bơi về phía dân làng của anh. Nhưng tiếc thay không một ai còn sống sót sau cơn cuồng nộ của Yang Pô. Cả Sóc Ba Buông bị quét sạch. Dung là nhân chứng duy nhất còn sót lại sau cơn lũ. Nhiều năm qua Dung làm tất cả cho cuốn phim, Dung muốn gởi đến cho con người một thông điệp. Không biết lúc nào thì Dung thực hiện được ước nguyện, chứ khi gặp tôi, cái kịch bản của cô đã rách như xơ mướp.

VIẾT VỀ NHÀ VĂN KHÔI VŨ

KHÔI VŨ: NGƯỜI LẮNG NGHE TIẾNG NÓI CỦA NỘI TÂM!

Nhà văn đoạt giải Nobel văn học 1992 Derek Walcott tuyên bố quan điểm: "Nhà văn không bao giờ bị khuất phục bởi bất kỳ một ý kiến nào. Nhà văn chỉ cần lắng nghe tiếng nói nội tâm của mình. Anh ta có quyền chọn lựa yếu tố văn hoá cho chính mình bất luận chính xác hay không chính xác." Tôi chợt thấy câu ấy đúng với một nhà văn ở Đồng Nai mà tôi quen biết từ khi tôi mới cầm bút, đó là nhà văn Khôi Vũ. Không phải là kẻ cố chấp, nhưng anh là người luôn lắng nghe tiếng nói nội tâm của mình và tự chọn con đường mình đi mà không hề khuất phục trước bất kỳ ý kiến nào. Tên thật là Nguyễn Thái Hải, sinh năm 1950, lớn lên tại Biên Hoà trong một gia đình trung lưu, tuổi thơ anh có cuộc sống khá đầy đủ nhờ vào tài tháo vát của cha mẹ, khi vào đại học anh đã có xe hơi riêng để đi học. Dù rất giỏi các môn tự nhiên, là sinh viên đại học Dược nhưng anh rất say mê văn chương. Bỏ qua lời khuyên của nhiều người kể cả người thân anh lao vào công việc "vớ vẩn" (theo quan điểm của một số người) từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Những năm 70, tại Biên Hoà bạn đọc trong Nam chú ý đến hai cây bút trẻ, đó là Nguyễn Tất Nhiên và Nguyễn Thái Hải. Nguyễn Tất Nhiên buồn bã, khốc liệt bởi những vần thơ đầy nỗi cô đơn. Nguyễn Tất Nhiên được biết nhiều nhờ bàn tay tài hoa của nhạc sĩ Phạm Duy chạm vào. Nguyễn Thái Hải lặng lẽ hơn với những truyện viết cho thiếu nhi. Hàng loạt truyện dài, truyện vừa của anh được xuất bản. Có lẽ không phải lăn lộn nhiều ngoài đời, nên truyện của Nguyễn Thái Hải như những bông hoa tỉa tót kỹ lưỡng, được cắm vào trong chiếc bình thuỷ tinh trong suốt. Truyện thiếu nhi của anh vừa đẹp đẽ vừa hiền hoà. Hiền hoà đến nỗi hai thằng con trai cãi nhau kịch liệt nhưng anh không dám cho chúng đánh nhau (Truyện dài Những trái sao xoay). Trong cuốn địa chí Đồng Nai, những người soạn sách nhận xét về Nguyễn Thái Hải: "Nhiều tác phẩm của Nguyễn Thái Hải được độc giả nhỏ tuổi ưa thích như: Hoa tầm gửi, Chiếc lá thuộc bài, Mùa sương mù, Ngoài cửa sổ ...( 1970) Truyện của Nguyễn Thái Hải đưa bạn đọc đến với thế giới tuổi thơ hồn nhiên, trong sáng. Lời văn nhẹ nhàng mạch lạc. Anh gần gũi, thân thiết và kể với tuổi thơ những chuyện đời nho nhỏ thắm tình nhân ái"

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, trong bối cảnh chung đất nước gặp nhiều khó khăn, Nguyễn Thái Hải cũng phải lao vào cuộc mưu sinh. Anh phụ vợ mở quán chè ở khu Phúc Hải, quán chè của vợ chồng anh là quán chè đầu tiên của " phố chè cân" nổi tiếng ngày hôm nay. Nhà văn được vợ giao nhiệm vụ "bào đá" để bỏ vào ly chè. Anh tranh thủ làm cho xong nhiệm vụ rồi chạy vào nhà ôm chiếc máy chữ cũ kỹ của mình gõ lạch cạch suốt ngày. Tay đánh máy, đầu suy nghĩ, tai luôn ngóng tiếng vợ kêu khi cần vậy mà Nguyễn Thái Hải vẫn cho ra hàng chục truyện ngắn, tiểu thuyết, truyện thiếu nhi. Truyện ngắn vốn là sở đoản của anh, anh biết rõ điều đó nên anh chỉ viết truyện ngắn khi không thể viết tiểu thuyết. Trong thời kỳ này, Nguyễn Thái Hải đã khẳng định mình là cây bút tiểu thuyết số hai của Đồng Nai với bút danh Khôi Vũ. Các tiểu thuyết: Người có một thời, Giữa dòng đời, Lời nguyền hai trăm năm, Ngọn lửa âm thầm, Triệu phú.... làm cho nhiều bạn đọc ngỡ ngàng khi biết Khôi Vũ chính là Nguyễn Thái Hải. Bởi hai bút danh này có văn phong hoàn toàn khác nhau. Là hậu bối, người viết bài này xin trích một đoạn trong cuốn Địa chí Đồng Nai đoạn nhận xét về các tiểu thuyết của Khôi Vũ: Tất cả những tiểu thuyết của Khôi Vũ đều viết về cuộc sống bề bộn của ngày hôm nay. Nhà văn khám phá cuộc sống từ nhiều khía cạnh và lĩnh vực khác nhau. Lời nguyền hai trăm năm là tác phẩm tiêu biểu nhất của Khôi Vũ trong hai mươi năm cầm bút. Đây cũng là tác phẩm văn học đầu tiên ở Đồng Nai sau năm 1975 đoạt giải thưởng của Hội Nhà Văn Việt Nam (1990). Cuốn sách viết về dòng họ trải qua 200 năm vẫn bị một lời nguyền ám ảnh và săn đuổi: Phải làm điều ác để duy trì dòng dõi của mình. Bao người toan "bẻ nạng chống trời" nào có làm được. Đến thời Hai Thìn, nhân vật hiện tại, hiểu rõ lời nguyền từ trong cội nguồn của nó. Nhưng anh lại là người duy nhất của dòng họ cưỡng lại để rồi nhận lấy cái chết. Song, đấy là cái chết để điều thiện được hiện hình và cái ác phải bị đẩy lùi. Lời nguyền hai trăm năm là bài ca khắc nghiệt cay đắng nhưng hân hoan của cuộc hành trình cưỡng lại định mệnh để trở về với điều thiện. Con người dù phải chết, cũng không làm điều ác. Điều ấy là triết lý sống của nhà văn ( trang 254 tậpV)

Bỏ qua những lời can ngăn, nhà văn Khôi Vũ vẫn tiếp tục dấn thân trên con đường văn chương, trong hành trình khắc nghiệt này anh đã gặt hái những vinh quang mà nhiều người cầm bút phải mơ ước. Bên cạnh đó anh gặp không ít trắc trở từ chính ngòi bút của mình mang lại. Những chuyện ấy tôi nghĩ không nên nêu ra đây làm gì, bởi nó sẽ làm phiền lòng nhiều người. Tuy nhiên có một "tai nạn nghề nghiệp" mà sau khi sóng gió qua đi nó lại trở thành niềm tự hào của nhà văn, đó là chuyện "nhân vật" nổi loạn. Vào năm 1987 vừa phụ vợ bán chè, vừa sáng tác, cuộc sống với những chất liệu ngồn ngộn diễn ra trước mắt, thế là nhà văn nhìn qua dãy phố và bê vào tác phẩm của mình. Truyện vừa "Chuyện ở dãy phố Năm căn" được NXB Đồng Nai ấn hàng với số lượng khá lớn. Sau khi sách ra ít lâu, những cư dân ở cùng dãy phố với nhà anh, ùn ùn kéo đến đòi phá nhà khiến nhà văn phải một phen vất vả. Dù thay tên đổi họ và cốt chuyện thì hư cấu nhưng ai cũng nhận là mình có mặt trong tác phẩm. Cuối cùng phải nhờ sự can thiệp của Hội văn nghệ và lãnh đạo tỉnh, các ngành chức năng họp dân giải thích họ mới chịu để yên.

Thời mở cửa với tấm bằng dược sĩ và một ít vốn liếng ngoại ngữ nhà văn được một hãng thuốc Tây danh tiếng ở Thuỵ Sĩ mời làm nhân viên cho họ. Mức lương mà nhà văn dược sĩ nhận được hàng tháng tương đương nhuận bút của 5 cuốn tiểu thuyết. Những tưởng anh sẽ giã từ ngòi bút để sống cuộc đời bình yên với mức thu nhập trung lưu ấy, nào ngờ đùng một cái anh bỏ ngang, bất chấp cả sự can ngăn của bạn bè và người thân. Anh bảo: "Tôi đi làm cho nước ngoài để tích luỹ vốn sống, kiếm chất liệu cho văn chương, bây giờ tạm đủ nên tôi nghỉ, có thế thôi!" Thời gian này anh cho ra đời tiểu thuyết: Ngọn lửa âm thầm và hàng chục truyện ngắn.

Từ đó về sau anh làm đủ nghề để kiếm sống, biên tập báo, trình bày sách, kể cả tham gia chấm thi văn nghệ quần chúng, để làm công việc viết văn. Ngoài niềm đam mê văn chương, nhà văn Khôi Vũ còn đam mê với việc "phát hiện những năng khiếu văn chương". Là một con người kiên quyết thực hiện đến cùng những ý tưởng của mình, Khôi Vũ không ngần ngại đổ ra hàng đống tiền tích luỹ hàng chục năm để làm tờ báo thiếu nhi. Tờ Dưới mái trường chuyên đăng các sáng tác thiếu nhi do nhà văn Nguyễn Thái Hải - Khôi Vũ chủ biên ra đời. Dù được Hội Văn nghệ Đồng Nai ủng hộ hết mình nhưng những số đầu tiên gặp không ít khó khăn. Ở Đồng Nai có những tấm lòng thông cảm với "sự nghiệp" đầy tính phiêu lưu của anh như: Tiến sĩ Huỳnh Văn Tới, Nhà giáo Đỗ Hữu Tài, Hoạ sĩ Nguyễn Nam Ngữ, Nhà Giáo Tạ Quốc Hạnh... mọi người cùng anh xây dựng tờ báo "Dưới mái trường", tờ báo thiếu nhi chuyên đăng sáng tác của các em đã ổn định số lượng phát hành và có vị trí trong lòng bạn đọc nhỏ tuổi...

Đúng mười năm chào đời và đang trong giai đoạn " ăn nên làm ra", anh quyết định ngưng "cuộc chơi", gom góp nhuận bút của những tác phẩm tái bản của mình cng với sự hỗ trợ của Hội VHNT Đồng Nai anh xuất bản cho các em một tuyển tập văn thơ và bỏ qua sự tiếc nuối khuyên nhủ của nhiều người anh đóng cửa tịa soạn để rong chơi và viết tiểu thuyết. Khôi Vũ là vậy, anh chưa bao giờ bị tác động bởi ngoại lực.

Không biết có phải " tiếng nói nội tâm" của nhà văn luôn mách cho anh điều chính xác hay không, nhưng đôi khi những ý kiến ngang phè của anh lúc đầu nghe rất khó chịu, thậm chí có vẻ kiêu ngạo nhưng dần dần thời gian chứng minh những ý kiến ấy luôn hợp với lẽ phải.

Chính anh đã từng nói với tôi: "Người nào mà mình quá quen sẽ rất khó viết về họ". Quả nhiên đúng! Tôi và anh quen và thân nhau hơn hai mươi năm mà mãi đến nay tôi mới phát hiện được một cái tứ để viết vài dòng về anh sau khi suy ngẫm về câu nói của nhà văn Derek Walcott .

Tưởng niệm Đặng Ngọc Khoa

KHOẢNH KHẮC

Tưởng niệm Đặng Ngọc Khoa

"Quá khứ không phải là quãng thời gian người đời đã sống mà là những khoảnh khắc mà chúng ta không thể quên, không bao giờ quên"- Đó là một ý tưởng được viết trong bộ phim về thi tướng Huỳnh Văn Nghệ, mà tác giả lời bình là người bạn của tôi, cũng là bạn của anh Khoa - nhà văn Bùi Quang Huy.

Tôi thích câu nói ấy, bởi thời gian bươn chải trên đường đời, dung nạp quá nhiều bụi bặm trần gian, tôi đã phải tập quên nhiều thứ tình cờ hay hữu ý đi vào trong đời mình, huống hồ những chuyện mươi, mười lăm năm qua.

Tôi bay về Đà Nẵng đứng bên linh cửu anh lặng lẽ khóc, những khoảnh khắc mờ ảo chập chờn của tháng ngày trên miền đất đỏ bazan Long Khánh hiện về. Trong lúc bạn bè thân hữu của anh đọc thơ anh, hát cho anh nghe. Tôi lẩm bẩm đọc câu thơ mà ngày xưa, tôi vẫn thường hay đọc cho anh nghe "Đất nặng tình nên đất nhuộm màu son và cũng làm nên bao điều ly biệt". Những câu thơ của nhà thơ Nguyễn Trần Thanh Hiệp, khi ông ‘tiểu ẩn" ở Long Khánh - Nơi Khoa cũng về "đại ẩn" một quãng thời gian ngắn. Tôi ngồi cùng anh ở quán cóc vỉa hè trước nhà văn hóa nhìn qua bệnh viện, để suy gẫm về thân phận con người, nói những chuyện vu vơ về thơ ca. Nhìn những con người chân lấm tay bùn vào bệnh viện, cả người họ sẫm màu đất đỏ BaZan, nhìn những chiếc băng ca trắng đưa ra khỏi nhà vĩnh biệt anh buồn rầu đọc: " Ta rồi chết giữa mùa màng. Mẹ ta đi gặt bàng hoàng: Khoa ơi!" Tôi khẽ rùng mình. Anh viết về những sai sót của bệnh viện, rồi anh gặp tai nạn nghề nghiệp về một chi tiết trong bài viết ấy, chi tiết sai sót vì anh quá tin một người cung cấp thông tin. Tôi phàn nàn: "Anh quá tin người". Anh nạt: "Cho dù cuộc đời có trăm người phản trắc, thì tôi vẫn tin rằng bản chất con người là tốt."Tôi ngại tranh luận cùng anh về báo chí, bởi bao giờ tôi cũng thua cuộc, anh say sưa sôi nổi nhiệt tình với xã hội, nhiệt tình với cuộc đời. Thoạt nhìn dáng "hầm hố" của anh, đọc những bài phóng sự điều tra nảy lửa của anh, người ta dễ nhầm lẫn anh là nhà báo chuyên chuyện "đấm đá", nhưng không phải vậy, tố chất văn chương của anh quá nhiều, "nhà văn là những người biết cúi xuống tìm kiếm thân phận con người", thời gian ở Long Khánh là quãng thời gian mà anh luôn cúi xuống để tìm kiếm thân phận con người. Những đứa trẻ trong rừng cao su, rồi những phận người đau tim, nghèo khổ, ung thư ... được anh đưa lên mặt báo để bạn đọc có cơ hội chia sẻ cùng đồng loại.

Từ một nhà giáo, rồi viết văn, rồi tập viết báo, tôi ngây ngô và nhút nhát trước cuộc đời, những bài báo tôi viết ra nhợt nhạt thiếu lửa cho tới khi gặp anh. Tôi luôn đến nhà anh chơi đùa với hai "thiên thần" của anh. Tôi đến trong tư thế rụt rè của cậu học trò nhỏ để mong được nghe anh nói về nghề báo. Anh đưa tôi vào cuộc với các phóng sự xã hội, điều tra, những bài viết của tôi trền Tiền Phong lúc ấy đều có ngọn lửa từ Đặng Ngọc Khoa truyền qua.

"Đi thôi!" - Anh thơm đôi má bầu bỉnh của con gái và nói với tôi. Cô con gái rượu bây giờ là thiếu nữ đứng bên anh, nước mắt cứ lặng lẽ trào ra trong đôi mắt u buồn như những buổi chiều mưa trên miền đất đỏ ngày xưa.

"Đi đâu" - Tôi hỏi.

"Đồng bào Chơ Ro đang đói trên rừng lá, đi viết bài kiếm gạo về cứu trợ cho họ, kiếm tiền làm trường cho con họ học"

"Đi!"

"Đi đâu?"

" Diêm dân Bà Rịa, mất mùa muối, muối rẻ, bà con đang khổ"

Mười một giờ khuya, trời mưa tầm tả, mưa miền đông ào ạt như "cầm chỉnh mà đổ", tôi cuộn tròn trong chăn, anh dựng tôi dậy bảo:

"Đi!"

"Đi đâu?"

"Đi làm báo!"

"Trời!"- Tôi kêu lên.

" Cầu gãy ngoài Bình Thuận, lũ về hàng trăm ngôi nhà bị cuốn trôi, ở đó mà nệm ấm chăn êm, làm báo chi lạ rứa. Gọi điện về tòa soạn đi, bảo chờ tin cầu gãy để mai xe miền Bắc khỏi vô, mất công bà con. Mặc áo mưa vào lên đường nhìn cho tận mắt rồi đưa tin viết bài" - Anh ra lệnh tôi không kịp thở, giọng nói anh đầy quyền uy, một thứ quyền uy của trái tim.

Đêm hôm ấy mưa mờ mịt. Khoa ơi anh nhớ không? - Tôi thì thầm trước linh củu anh, những khoảnh khắc mà không bao giờ tôi quên được. Quá khứ của tôi và anh phải chỉ là sự giới hạn của thời gian khoảng mười năm ở Long Khánh mà dường như kéo dài biên độ không gian đến tận bây giờ và sau này, nếu "quá khứ" đúng như định nghĩa của Bùi Quang Huy.

Tôi lại khóc - những giọt lệ âm thầm.

NGUYỄN MỘT TRẢ LỜI PV BÁO LAO ĐỘNG

Nhà văn Nguyễn Một: "Tôi cày ải ngay trên thân phận mình"

Lao Động Cuối tuần số 49 Ngày 06/12/2009 Cập nhật: 7:11 AM, 06/12/2009

Nhà văn Nguyễn Một.

(LĐCT) - Quen biết Nguyễn Một từ thời anh còn là phóng viên báo Tiền Phong phụ trách khu vực Đồng Nai, những lúc thù tạc với nhau, tôi ngờ ngợ anh nặng nghiệp văn hơn nghiệp báo.

Rồi Nguyễn Một bặt tăm trong làng báo, hỏi ra mới hay anh bỏ nghề đi làm việc cho một doanh nghiệp. Gặp nhau, Nguyễn Một tặng tôi cuốn tiểu thuyết "Đất trời vần vũ" vừa được vào chung khảo cuộc thi tiểu thuyết Hội Nhà văn VN 2006 - 2009 - và từ tốn nói theo cách của anh:

Đó là kết quả của mấy năm nhọc nhằn với chữ nghĩa. Xa nghề báo, lùi lại sau những xôn xao của tin tức thời sự, những tin bài phải đáp ứng cho toà soạn mỗi ngày, tôi có thời gian suy nghĩ, tĩnh tâm để viết. Tác phẩm có được bạn đọc đón nhận hay không thì chưa biết, nhưng viết làm cho tôi thấy lòng mình an ổn, thấy như mình đã trả được nợ nần với ai đó.

Thời còn làm báo anh vẫn viết và xuất bản nhiều tác phẩm, hình như nhờ làm báo nên anh có thêm nhiều vốn sống để viết văn, có phải vậy không?

- Tôi từng đi chăn trâu, làm ruộng, chặt củi, đốt than, làm mướn, từng là thằng bán càrem, đi vẽ quảng cáo, vẽ chân dung, chụp hình dạo. Tôi lọ mọ từ trong nghèo đói để đi học trung học sư phạm rồi lên học đại học sư phạm. Tôi sung sướng khi được đến với bảng đen phấn trắng để gõ đầu trẻ ở cái trường nhỏ dưới chân núi Chứa Chan của huyện Long Khánh - Đồng Nai.

Và tôi vô cùng hạnh phúc khi trở thành một nhà báo, được đi đó đi dây, được làm công việc tôi say mê nhất là viết. Vốn sống của tôi là cả một quảng đời như thế, trong đó có một giai đoạn làm báo.

Tôi chia sẻ với Nguyễn Một về những điều anh vừa nói. Ở lứa tuổi của anh, ai cũng trải qua những năm tháng đói nghèo, cơ cực. Nhưng tôi biết Nguyễn Một gặp khó khăn hơn nhiều bạn bè cùng thế hệ. Cha mẹ anh mất trong chiến tranh, anh sống với bà ngoại rồi phiêu dạt vào miền Nam từ năm 1975. Anh lầm lũi bước đi trong cuộc đời, tìm cái ăn và tìm cái chữ cho mình. Như anh từng tự sự trong bài thơ viết về sinh nhật: "Người miền Trung có sinh nhật bao giờ đâu! Dòng sông quê cát trắng đôi bờ. Như tấm gương soi cuộc đời cơ cực. Cha tôi xoè bàn chân Giao Chỉ. Bám đường cày bật máu tươi. Để đổi lấy bữa cơm hai phần là khoai sắn. Lát sắn tròn vành vạnh như mặt trăng trên bầu trời trong vắt. Xới thế nào cũng chẳng dính nỗi hạt cơm. Những đứa trẻ mang nơm ra đồng. Chụp vào chiếc bóng của mình. Lấm láp đất bùn. Lấm láp mưu sinh. Những thằng con trai Quảng Nam sáng chăn trâu chiều về đi học. Có thời gian đâu mà sinh nhật hỡi em!".

Trong cái vốn sống dằng dai nhiều chặng lấm lem rách rưới đó, hình như anh thương nhất là tuổi thơ của mình. Cái tuổi thơ đó có bóng dáng trong những tác phẩm dành cho thiếu nhi của anh không?

- Tôi tuổi thơ khá nhọc nhằn và khổ ải ở miền Trung, cha mẹ mất sớm, tôi bước vào cuộc sống vất vả hơn những đứa trẻ khác. Nhưng tuổi thơ của tôi, có dòng sông, có cánh đồng, có những tháng ngày băng đồng lội ruộng, có những ngọn đồi hoang hoải sắc tím hoa sim, hoa mua mênh mang buồn, tất cả hình ảnh đó tôi đưa vào trong các truyện thiếu nhi của mình. Mãi năm 30 tuổi tôi mới nghĩ, sao mình không viết lại chuyện của tuổi thơ mình cho các em học sinh và cho con mình đọc, vậy là tôi viết.

Những truyện ngắn đầu tay của tôi là truyện thiếu nhi. Những truyện này được tập hợp lại thành tập truyện có tên loài hoa quê tôi: "Hoa dủ dẻ", một loài hoa dân giã đến chết khô vẫn còn thơm và sau khi lần lượt in trên Áo trắng và Tuổi hồng, được NXB Kim Đồng ấn hành với bút danh Dạ Thảo Linh.

Khi biên tập cuốn sách này, nhà văn Nguyễn Quang Lập gọi điện cho tôi và nhận xét: "Mày viết như cánh hoa đồng nội nhưng được tỉa tót cẩn thận và cắm vào chiếc bình thuỷ tinh trong suốt, rất hay nhưng chỉ có bọn con gái thích đọc, chứ con trai không khoái lắm". Từ lời nhận xét chân tình của nhà văn đàn anh, tôi viết truyện dài "Năm đứa trẻ xóm đồi" rất con trai!

Sau này,vì cuộc sống tôi chuyển nghề, nhưng lúc nào tôi cũng nhớ về các em bởi vì tôi có 15 năm dạy học. Cho nên cứ âm thầm viết cho thiếu nhi, nhiều người biết có một người tên Nguyễn Một viết văn, nhưng ít người biết tôi luôn viết cho các em nhỏ dưới cái tên của con gái tôi: Dạ Thảo Linh.

Sinh ra ở đất Quảng Nam nhưng sống ở đất Đồng Nai. Cái cù lao Dao trong "Đất trời vần vũ" nén chặt thông tin địa lý, lịch sử, vùng đất, tính chất của con người của vùng đất này. Đọc tác phẩm, thấy rõ anh đã dày công và dày tình cho xứ sở Đồng Nai lắm!

- Tôi sinh ra ở Quảng Nam trong thời chiến tranh, năm 1975 theo đoàn lưu dân lênh đênh trên biển, đói khát, người chết như rạ, ném xuống biển cho cá ăn, dạt vào đảo Phú Quốc. Sau này về Đồng Nai sinh sống. Vùng đất bao dung đó nuôi tôi lớn lên. Những "đau khổ, buồn vui, chia lìa, hạnh phúc" đều diễn ra ở Đồng Nai. Quảng Nam chỉ còn trong ký ức lờ mờ của tôi với những ngày cháy nắng, nên coi Đồng Nai là quê hương của tôi cũng đúng.

Người miền Đông nói chung và người Đồng Nai nói riêng có tính cách rất khác với vùng đất khác. Họ có chất hào phóng, khí phách của dân khai khẩn, một chút khôn ngoan của dân miền Bắc và một chút tỉnh táo của dân miền Trung, những cái đó kết hợp thành một tính cách riêng biệt rất miền Đông.

Tôi mê chất trượng phu người miền Đông, Vì những lẽ đó mà văn của tôi chẳng cố tình ưu ái gì cả, tự nhiên vậy, mà miền Đông cứ hiện ra như anh thấy đó. Từ lâu các bạn đọc khắp nơi nghĩ rằng miền Đông cũng như miền Tây, cũng mênh mang sông nước, cũng trái cây, ghe xuồng. Tôi nghĩ mình mắc nợ vùng đất này, nên khi viết "Đất trời vần vũ" dù hư cấu nhưng bạn đọc dễ dàng cảm nhận không gian huyền ảo của miền Đông, một vùng đất hoàn toàn khác miền Tây.

Nhiều người cho rằng văn chương khó sống, hiểu theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Anh có thấy khó sống không, và anh phải tìm cách gì để bản thân và tác phẩm của mình sống mà không rẻ rúng?

- Ở đây tôi xin phép không bàn nghĩa đen vì điều đó quá rõ. Ai cũng biết Việt Nam chỉ vài người sống được nhờ văn chương, nếu cố dùng văn chương để sống theo nghĩa đen thì văn chương sẽ nhanh chóng chết sớm theo nghĩa bóng.

Tôi luôn cố gắng làm cho văn chương của mình sống theo nghĩa bóng trong lòng bạn đọc bằng tình yêu thực sự, cuộc sống thực sự và sự hy sinh thực sự, còn văn chương có sống lâu được không phải tuỳ vào bản thân tác phẩm. Bởi mỗi tác phẩm ra đời có số phận riêng của nó, nhà văn không can thiệp được nữa. Còn đời sống (theo nghĩa đen) hiện nay, tôi có một công việc ổn định thu nhập khá, một ông sếp chấp nhận được cái lơ mơ của nhà văn và một người vợ dám yêu nhà văn.

Anh từng nói đề tài của văn chương tràn trề trước mặt, như những mảnh ruộng có sẵn và nhà văn nào cũng có thể cày xới. Anh đã chọn lựa cho mình mảnh ruộng nào để cày xới ở cái tuổi cầm bút đang chín?

- Tôi sẽ cày ải ngay trên mảnh ruộng "thân phận" của tôi và những người thân, bạn bè tôi, đất nước tôi.

Xin cảm ơn anh!

Tác phẩm đã in:

Bút danh Dạ Thảo Linh

Hoa dủ dẻ - Tập truyện - NXB Kim Đồng 1997. Năm đứa trẻ xóm đồi - Truyện dài - NXB Kim Đồng 1999. Ngũ hổ tướng - truyện dài - NXB Trẻ 2000. Màu hoa trắng - Truyện ký - NXB Kim Đồng 2001. Long lanh giọt nắng - Truyện dài- NXB Kim Đồng 2003. Mùa trái chín - Truyện vừa - NXB Đồng Nai 2004.

Bút danh Nguyễn Một

Tha hương - Tập truyện ngắn - NXB Đồng Nai 1996. Vũ điệu trên đỉnh Kung Pô - tập truyện ngắn - NXB Thanh Niên 2001. Quà của đất - Tập bút ký - NXB Đồng Nai 2002. Như là cổ tích - Tập truyện ngắn - NXB Hội Nhà văn 2005. Giữa đời thường - Tập bút ký - NXB Đồng Nai 2005. Dòng sông độ lượng - Tập bút ký - NXB Văn nghệ 2008. Đất trời vần vũ - Tiểu thuyết - NXB Hội Nhà văn 2009 ( Hiện vào chung khảo cuộc thi tiểu thuyết Hội Nhà văn 2006 - 2009). Câu chuyện bên một dòng sông - Phim tài liệu VTC9 2009 (kịch bản, lời bình và đạo diễn). Hành trình ước mơ (kịch bản phim tài liệu).

Tác phẩm được giải:

Trước mặt là dòng sông - tặng thưởng truyện ngắn hay tuần báo Văn nghệ Hội Nhà văn VN tháng 5 năm 2002, truyện này được dựng thành phim với tên phim là: "Cổ tích về ngôi nhà" (đạo diễn Khải Hưng, Hãng phim Truyền hình Việt Nam 2003). Kẻ vô học - tặng thưởng truyện ngắn hay tuần báo Văn nghệ Hội Nhà văn VN tháng 11 năm 2002. Chim bay về núi - Giải thưởng truyện ngắn Đồng Nai 1994. Tặng thưởng Phim tài liệu chào mừng Biên Hoà 310 năm của UBND tỉnh Đồng Nai. Giải thưởng Trịnh Hoài Đức 2008.

Lê Thanh Phong thực hiện

http://www.laodong.com.vn/Home/Nha-van-Nguyen-Mot-Toi-cay-ai-ngay-tren-than-phan-minh/200912/165787.laodong

Vụ án chị Ba Sương "Hơn 100 chữ ký 'xin ở tù thay' bà Trần Ngọc Sương"

Hơn 100 chữ ký 'xin ở tù thay' bà Trần Ngọc Sương

Sáng nay, với tình trạng sức khỏe ổn định, bà Trần Ngọc Sương đã có mặt tại tòa án. Trước đó, 110 người ở Nông trường Sông Hậu đã ký đơn xin ở tù thay vị nữ giám đốc từng nhận danh hiệu Người phụ nữ ấn tượng châu Á này.
> Hoãn xử người phụ nữ Ấn tượng châu Á /Bà Trần Ngọc Sương lãnh 8 năm

Sau 2 lần hoãn xử, ngày 19/11, TAND TP Cần Thơ đã mở phiên tòa phúc thẩm vụ "lập quỹ trái phép" xảy ra tại Nông trường Sông Hậu (NTSH) theo đơn kháng cáo của bị cáo Trần Ngọc Sương (nguyên giám đốc) cùng các thuộc cấp gồm: Trương Hồng Nhung (nguyên phó giám đốc), Đặng Thế Quốc Hưng, (nguyên kế toán) và Nguyễn Văn Sơn (nguyên thủ quỹ).

Trước đó, ngày 15/8, tòa án huyện Cờ Đỏ đã tuyên phạt bà Sương 8 năm tù, bà Nhung 6 năm, ông Hưng 4 năm và ông Sơn 3 năm cùng về tội "lập quỹ trái phép".

Không đồng tình với mức án tòa sơ thẩm đã tuyên, 110 nông trường viên đã ký vào một lá đơn "xin được ở tù thay" cho nguyên giám đốc Sương, gửi đến Thường trực - Thường vụ Thành ủy TP Cần Thơ, Chánh án, Viện trưởng VKS TP.

Bà Sương tại tòa sơ thẩm. Ảnh: Tố Nhi.

Trong đơn, những người nhận có mặt từ những năm NTSH thành lập cho đến nay (ít nhất cũng gần 30 năm) cho rằng, mức án 8 năm tù và phải đền bù thiệt hại với số tiền hơn 4 tỷ đồng đối với bà Sương là quá khắt khe. "Một vị giám đốc suốt đời chỉ biết hy sinh lặn lội khắp nơi để tìm giống cây tốt, kỹ thuật chế biến, tìm kiếm khách hàng để có đầu vào và đầu ra nhằm mang lại cuộc sống ổn định, hạnh phúc cho bà con nông dân chúng tôi", lá đơn nêu.

Những nông trường viên trên cũng bày tỏ sự biết ơn cha con bà Sương. "Chúng tôi xin được ở tù thay cho cô Ba Sương nếu tòa quyết đưa cô vào tù. Mỗi người xin ở tù thay cho cô Sương một tháng vì tội của cô là tội chỉ lo cho mọi người chứ không có động cơ vụ lợi cho cá nhân...", các nông trường viên đề xuất.

Bản thân bị cáo Trần Ngọc Sương cũng làm đơn kháng cáo cho rằng mức án trên là thiếu công bằng, không đúng pháp luật và phiên tòa đã vi phạm tố tụng nghiêm trọng. Việc buộc bị cáo bồi thường hơn 4,3 tỷ đồng là suy diễn không đúng pháp luật, không đảm bảo quyền lợi hợp pháp của bị cáo.

Theo cáo buộc của tòa cấp sơ thẩm, trong quá trình giữ chức vụ giám đốc NTSH từ năm 2001 đến năm 2007, bị cáo Trần Ngọc Sương đã móc nối với cấp dưới gồm tự ý thành lập nguồn quỹ riêng bằng cách để ngoài sổ sách kế toán một số khoản thu từ: bán bạch đàn tại nông trường, cho thuê đất, thu quản lý công trình điện nông thôn, chi tiếp khách... Theo kết luận giám định tài chính, hành vi lập quỹ trái phép, chi tiêu tùy tiện xảy ra tại NTSH đã gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước tổng số tiền trên 4,5 tỷ đồng.

Ngoài ra, tòa sơ thẩm còn đề nghị VKS cùng cấp khởi tố vụ án, điều tra làm rõ hành vi "tham ô tài sản" đối với bị cáo Sương trong việc chi tùy tiện hơn 1,1 tỷ đồng.

Tố Nhi

http://vnexpress.net/GL/Phap-luat/2009/11/3BA15CEA/

Nhà thơ Thu Bồn

Nhà thơ Thu Bồn, tên thật là Hà Đức Trọng sinh ngày 1 tháng 12 năm 1935, Thu Bồn , là người con kiệt xuất của Quảng Nam (xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam,) vào bộ đội năm mười một tuổi và là thiếu sinh quân ở đơn vị biệt động chiến đấu. Trong thời gian chiến tranh Việt nam, ông làm phóng viên chiến trường Liên khu V sau đó về làm việc tại Tạp chí Văn nghệ quân đội thuộc Tổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam. Thu Bồn là ủy viên Ban chấp hành Hội Văn nghệ miền Trung Trung Bộ và ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa IV. Ngoài thơ, Thu Bồn còn viết tiểu thuyết, nhưng ông được biết đến nhiều với những bài trường ca, trong đó Bài ca chim Chơ Rao vẫn được coi là thành công có tính định hướng cho phong cách tiêu biểu của ông. Từ tác phẩm này ông được coi là "Cánh chim chơrao kiêu hùng trên bầu trời thi ca Việt Nam" . Ông mất từ năm 2003, nhưng thơ ông vẫn sống mãi trong lòng người đọc . Chiều nay lục lại bài viết về ông trên Tiền Phong cách đây đã 6 năm

THU BỒN: CHIM CHƠRAO VẪN VỖ CÁNH TRÊN BẦU TRỜI THI CA

Nguyễn Một

Một tháng trước từ giã cõi đời, trên đường đi Tây Ninh, nghe cô Huệ báo tin: "Thằng Một làm nhà", ông gọi điện chúc mừng, vẫn giọng Quảng Nam đầy khí phách, dù không rõ tiếng, ông đùa: " thế không ở luôn trong hội Văn nghệ à?. Đó là ông nhắc chuyện cách đây mấy năm, ngày tôi dọn về ơ nhờ Hội Văn học Nghệ thuật, ông và vợ - nghệ sĩ Lý Bạch Huệ đến thăm, ông ngọng nghịu nói:

"Cứ xin Hội cho ở tạm vài chục năm, hà... hà..., có ai ở mãi trên trần gian này đâu?". Ông đến thăm, tôi mừng phát run vì ông lừng lững quá- "Ông Hoàng trường ca" đến thăm vinh hạnh quá, tôi âm ỉ sướng mấy ngày liền.

Nghe ông hùng dũng đọc thơ ít ai nghĩ"đấng trượng phu" Thu Bồn có thể bật khóc nức nở khi gặp chuyện cảm động. Sau khi ông ngã bệnh lần đầu (năm 2000) được vài tháng thì nhà văn Nguyễn Đức Thọ, đưa em ông yêu quý nhất ở Đồng Nai từ trần. Sợ ông chịu không nổi, cô Huệ giấu không cho ông biết. Vợ chồng tôi lên thăm ông, vợ tôi vô tình để lộ chuyện này, đang cười đùa ông bật khóc nức nở, khóc ồ ồ như một đứa trẻ và ngất đi trong tay cô Huệ. Cô Huệ phải vất vả dỗ dành xoa bóp mãi ông mới tỉnh. Nếu không trực tiếp nhìn thấy, thật khó mà tưởng tượng ra cảnh nhà thơ Thu Bồn khóc. Bởi khi đọc Trường ca của ông, qua nhân vật của ông, người ta hình dung ra tác giả, một người đàn ông sừng sững, đội trời đạp đất: "Giết tao đi, tao sợ gì cái chết, xẻo đi lồng ngực của tao đây" ( bài ca chim chơrao)

Khi về ở suối lô ồ, ông đánh trần vác đá "xây thành đắp luỹ để tạo ra một chút Tây Nguyên bên thành phố, đêm về uống rượu cần đọc thơ. Nhà văn Nguyễn Đức Thọ kể rằng: " Thu Bồn đọc thơ mình như già làng đọc khan bên bếp lửa nhà rông, âm lượng khi trầm, khi bổng như hát, hai tay vung lên tựa cánh chim đại bàng, có lúc chụm lại như con hổ trong tư thế vồ mồi"

Một con người như vậy thì làm sao có thể khi dung được khi khóc!

Sau cái lần bất ngờ ngã giữa Tây Nguyên, nghệ sĩ Lý Bạch Huệ, một tay gọi điện thoại cho bạn bè chuẩn bị, một tay ôm ông đưa về bệnh viện Chợ Rẫy. Chị làm hết sức mình để giật ông khỏi tay tử thần và sung sướng chăm sóc ông suốt mấy năm qua. Ông biết trước sẽ có ngày hôm nay, cái ngày ông nằm thanh thản trên "thành luy" mà ông xây dựng bên suối lồ ồ, nên trong cuốn sách cuối cùng của mình: Đánh đu cùng dâu bể ông viết đề từ: "Kính tặng hương hồn thầy mẹ tôi, kính tặng Đảng mến yêu, nhân dân vĩ đại, Tổ quốc anh hùng và sau cùnmg là mẹ đất, nơi chôn nhau cắt rốn của tôi,cũng là nơi đón tôi về hoà tan với bụi đất quê hương"

Ông đi nhưng tiếng vọng của những trường ca hùng vĩ như tiếng vỗ cánh của bầy chim chơ rao trên bầu trời Tây Nguyên anh hùng nơi ông sống và chiến đấu, như tiếng gầm thét của dòng sông Thu Bồn mùa nước đỏ, nơi ông sinh ra sẽ ở mãi mãi cùng các thế hệ mai sau, những người chỉ biết cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại như một huyền thoại qua thơ ông và những nhà văn ở thế hệ của ông.

Ngày 8.7.2003, hai tuần sau khi ông mất, cô Lý Bạch Huệ gọi điện bảo tôi: "Ngày mai làm lễ khởi công xây mộ cho Thu Bồn, bạn bè gởi xuống cho anh rất nhiều kỷ vật, em lên nhé!" " Thế chị gởi gì ạ!" Tôi hỏi lại, chị buồn bả trả lời: "Chị muốn gởi chị xuống cho ảnh, nhưng chắc chắn ảnh sẽ không nhận".

Hôm nay, đứng trước mộ ông trong nghĩa trang thành phố, nhìn người đàn bà mà ông yêu thương thất thần với những kỷ vật mà bạn bè của ông gởi về khắp mọi miền đất nước, chợt nhớ cú điện thoại của chị và đoạn văn buồn trong "Bãi hoang" tác phẩm độc nhất của R. Huguenin "...Người ta có thể hôn lên một cái miệng, một đôi mắt, nhưng làm sao hôn được nụ cười, một cái nhìn và nhất là biểu tượng của chúng, ánh sáng của chúng?..."Biết vậy nhưng mọi người vẫn gởi cho ông những vật thể tượng trưng cho những câu thơ bất hủ của ông. Một gói đất Điện Bàn, một dúm cát Điện Ngọc, lọ nước biển cửa Hàn, nơi ông sinh ra và khi còn ở trần gian ông đã thốt lên:" Mẹ đất ơi con yêu từng hạt bụi đau buồn của mẹ". Ông yêu đất như yêu con người:

Tôi cúi xuống hôn mảnh đất quê hương

Như hôn người yêu sau ngày xa cách

Quảng Nam, còn gởi xuống cho ông phiến đá Ngũ hành, một bức tranh đá tạc hình tháp chàm Mỹ sơn thâm u trầm mặc, một bông hồng đá hoa cương mảnh mai lấp lánh. Nhà báo Nguyễn Công Khế - khác với vẻ ồn ào hàng ngày, ông lặng lẽ đặt những kỷ vật của quê hương gởi xuống mộ Thu Bồn.

Nhà văn Nguyễn Chí Trung cầm lọ muối Sa Huỳnh nghẹn ngào nhắc lại ngày xưa đồng đội của ông chia nhau từng hạt muối khi bị giặc bủa vây trên chiến trường Tây Nguyên, đó là thứ mà ngày xưa người lính như ông quý hơn châu báu:

Sáng nay muối đến non ngàn

Tay cầm hạt muối hơn vàng cầm tay

Ông Bí thư huyện uỳ Đak Uy, nơi khơi nguồn cảm hứng cho trường ca Badan khát, gởi về một lọ nước, một nắm đất badan đỏ bầm màu máu, nặng tình và làm nên bao chuyện ly biệt. Lọ nước được tưới lên mộ để:

Rễ cây từng giọt nước rơi

Thấy mình đang uống ánh trời bao la.

Tây Nguyên còn gởi xuống cho ông những vật dụng xuất hiện trong trường ca Bài ca Chim Chơ Rao: Một cái ná của người Mơ Nông, một cái chiêng của người ÊĐê, một miếng nhưa của cây Xà Nu...

Khi còn sống ông ào ạt yêu đời, người ta đồn có nhiều người đàn bà đi qua trái tim ông. " Ông yêu ai cũng như mới yêu lần đầu, ông làm bài thơ nào cũng như bài đầu tiên" (lời nhà văn Nguyễn Đức Thọ).

Khi ông mất, bên thi hài ông và bên mộ ông có hai ngừơi đàn bà, người đầu tiên và người cuối cùng, họ buồn, họ khóc nhiều và họ yêu ông bằng tình yêu không năm tháng. Bà Thu, người vợ đầu, kể trước mộ ông rằng, hơn bốn mươi năm nay, bà vẫn yêu ông. Trong tái tim bà hình ảnh của ông vẫn sừng sững như ngày ông lao xuống dòng sông Tang để cứu bà khỏi cơn cuồng nộ của thuỷ thần. Trước mộ ông, bà đã thảng thốt kêu lên: Anh là gió làm sao em bắt được. Bà gởi xuống cho ông xâu chuỗi, để ông tịnh tâm trong cõi vô minh.

Lý Bạch Huệ, người đàn bà cuối cùng trong đời, từng dỗ dành chăm cho ông từng muỗng cháo, bồng lên đỡ xuống những ngày ông nằm trên giường bệnh, hiểu được trài tim thơ trẻ của ông, hiểu được sự ngơ ngác của ông trong cõi trần, nhẹ nhàng đặt cuộn chỉ trên mộ ông như lời thơ:

Tôi là sợ chỉ không kim

Luồn vô năm tháng, trái tim rối bời.

Trước hai người đàn bà ông hết mực yêu thương, nhà thơ Nguyễn Duy gởi xuống cho ông tập thơ vợ ơi của chính mình.

Trên phiến đá màu đen, nét chữ run rẫy của Hoàng Phủ Ngọc Tường:

Sinh viên Sài Gòn từng đi biểu tình chống Mỹ với câu thơ của Thu Bồn:

Cho con núi rộng sông dài

Cho con lưỡi kiếm đã mài ngàn năm

Nhiều người bảo số của Hoàng Phủ Ngọc Tường là số khổ, ngày trước ông ngã bệnh, ngỡ rằng Thu Bồn và Trịnh Công Sơn phải khóc cho ông, nào ngờ bây giờ ông nằm khóc họ!

Nhà thơ Thanh Thảo gởi cho ông chút quê hưng Quãng Ngãi qua miếng vỏ quế Trà Bồng. Xứ Huế, nơi ra đời tuyệt tác Tạm biệt Huế gởi chiếc nón bài thơ với hai câu thơ của ông, được lồng khéo léo giữa hai hàng lá mỏng manh:

Nón rất Huế, mà đời không phải thế

Mặt trời lên từ phía nón em nghiêng

Quê hương Bình Định gởi cho ông viên đá cảng biển, nơi ông lên đường đi tập kết:

Chiếc hôn đầu gởi lại cảng Quy Nhơn

Cảm động nhất là tấm lòng của những người lính nời đầu sóng ngọn gió Trường Sa, những người lính biết tin nhà thơ mà họ ngưỡng mộ từ trần, đã gởi về một linh hồn biển nằm trong chiếc vỏ ốc tuyệt đẹp.

Những đồng đội của nhà thơ Thu Bồn ở cục chính trị quân khu V chuyển xuống mộ phiến đá với câu thơ đầy khí phách trong bài Hành Phương Nam:

Bơi qua biển lửa ta về lại

Gọi Thái Bình Dương đến dạo đàn

...

Bao năm gối núi đầu hoá đá

Tiếng hát từng cung Ngũ Giác Đài

Còn nhiều, nhiều lắm những kỷ vật mà bạn bè, người thân mang đến bỏ vào "cái gói nhân tình" gởi theo ông.

Lễ xong người thưa dần, nghĩa trang ngập nắng chiều, goá phụ Lý Bạch Huệ trong tang phục màu đen thẫn thờ bên mộ, bỗng nghe thì thầm:

Thôi về đi em, chợ chiều đã vãn

Nhớ mua cho anh một gói nhân tình...

Đó là câu thơ đầu trong bài thơ cuối cùng của nhà thơ Thu Bồn viết vào ngày 11.6.2003, một tuần trước khi ông mất.

(*) Tất cả những câu thơ trong bài này là thơ của nhà thơ Thu Bồn

Sinh nhật

Đang đi cứu trợ miền Trung thì nhận được cuộc điện thoại của bạn đọc Trần Thị Tám ở bệnh viện Điện Bàn đề nghị đăng bài thơ này lên bờ lốc

Sinh nhật

thơ Nguyễn Một
Em đừng băn khoăn khi tôi không trả lời câu hỏi:

Anh sinh vào ngày nào?

Người miền Trung có sinh nhật bao giờ đâu!

Dòng sông quê cát trắng đôi bờ

Như tấm gương soi cuộc đời cơ cực

Cha tôi xoè bàn chân chân Giao chỉ

Bám đường cày bật máu tươi

để đổi lấy bữa cơm hai phần là khoai sắn

lát sắn tròn vành vạnh như mặt trăng trên bầu trời trong vắt

xới thế nào cũng chẳng dính nỗi hạt cơm

Những đứa trẻ mang nơm ra đồng

chụp vào chiếc bóng của mình

lấm láp đất bùn

lấm láp mưu sinh

Những thằng con trai Quảng Nam sáng chăn trâu chiều về đi học

Có thời gian đâu mà sinh nhật hỡi em!

Tôi lớn lên rong ruổi những cuộc tình

Chưa có cô gái nào biết tôi chào đời vào bình minh hay đêm tối

Bởi chính mẹ tôi còn không nhớ nỗi

Thì làm sao trả lời câu hỏi của em !

Nhà thơ Nguyễn Liên Châu cảm tác nhân đọc " Đất trời vần vũ"

Phách hồn nhịp kiếp

(Cảm hứng nhân đọc Đất trời vần vũ)

Độc bản Tặng Nguyễn Một

Trong nhau mà thất lạc nhau

Người dạt đâu? Ta bạt đâu? Trùng trùng...

Gào khô khản cái tên chung

Vẫn thăm thẳm...vẫn dửng dưng...mịt mù !

Tiền thân hạt bụi phù du

Hiện thân hành xác cõi hư huyễn trần

Kiếp người đều nhịp xoay vần

Cốt hồn hồn cốt ngỡ gần mà xa

Ma là người. Người là ma

Ta là ai? Ai là ta? Đoạn trường...

Một mai xác chỉ còn xương

Hồn vất vưởng cõi trần truồng trẽn trơ

Âm dương nào có bến bờ

Sống ghé chết dạt hư vô kiếp người

Nghĩa tình đọng một chút vui

Sân si hóa thạch ngậm ngùi nhân gian

Lời nguyền man dại hóa vàng

Vết dao thốc ngược bàng hoàng cõi thiêng

Đất trời vần vũ chao nghiêng

Bể dâu đoạn nỗi lại liền bể dâu

Trong nhau mà mãi mất nhau

Phách hồn nhịp kiếp...đâu đâu...tìm tìm...

Sài Gòn 05.2009

Nguyễn Liên Châu

Thơ của một người bạn tặng Nguyễn Một

Chỉ em

Phan Đình Minh

Thân tặng bạn tôi: Nhà văn Nguyễn Một và bà xã của Nguyễn Một

Sức lực ta cạn bởi những việc làm vô lý

Như nhặt gió ném vào trong gió

Trông gối xem khuya thức thế nào

Vớt nắng lên lòng bỏ vào đáy chén

Thèm tự tình tiên nữ trong mơ

Ta đem hữu hạn lý giải điều vô hạn

Mượn thời gian làm thước đo không gian

Đếm bước con ta, nói sự đời... đã trải

Lấy việc học mươi năm định giải lẽ tuận hành trời đất

Rót rượu xuống sông, gọi: "sông rượu đây rồi"

Một lần vục đầu vào ngực nàng

Đã nghĩ chuyện tình cháy bỏng thề non

Định người qua miệng ly rượu

Dốc hầu bao ngộ nhận trường thành

Đục nước béo cò một nghìn con cò chờ đục nước

Nước nhân gian, trong vắt nước mắt con trẻ ta

Ai hợm hĩnh xây lâu đài từ ngu dốt

Ta huyễn hoặc mình bằng nhúm lý thuyết mơ mơ

Đem về nhà vài tờ giấy mua được những thức ăn khiến người khỏi đói

Buồn, người thân đối xử với ta thế nào!

Ta hạ mình bởi miền rộng không đủ ta đứng thẳng

Thác, hay quỳ hỡi Từ Hải ở cõi ảo của thế kỷ 21 này

Chỉ có em vội vàng và lỗi lầm

Chỉ có em nhẹ dạ và dối ran

Sưởi ấm ta bằng những lời cộc lốc

Cơm thơm, cá rô đồng và ly rượu quê

Nước chè tươi và gối giường thơm tho

Chỉ có em mà ta kêu ca là nhạt hoét

Quạt mát ta lúc nóng nực đêm hè

Chỉ có em mỏi mòn trong ngôi nhà nhỏ

Giấc mơ con đúng bữa ta về ./.

14h35' ngày 26 tháng 9 năm 2009

Tình cờ lục lại được bài tham luận ở Hội nghị nhà văn trẻ:

TÔI TƯ DUY VẬY TÔI HIỆN HỮU

Nhà văn Việt Nam hiện nay xét về tuổi tác, hòan cảnh trưởng thành và tác phẩm thì có thể chia 3 thế hệ: Lứa tuổi trưởng thành thời chiến tranh, trong miền Nam và ngoài miền Bắc . Lứa tuổi sinh ra trong chiến tranh và lớn lên trong hoà bình. Lứa tuổi sinh ra và lớn lên trong hoà bình. Tôi thuộc thế hệ thứ 2, thế hệ mà chúng tôi gọi đùa là "thế hệ ba rọi" sinh năm 1964, tại Quảng Nam, nơi đây là vùng chiến sự ác liệt, hàng ngày chứng kiến cảnh bom rơi đạn nổ, người chết, nên những ám ảnh về sự khốc liệt của chiến tranh vẫn còn trong trí nhớ. Ngoài ra thế hệ chúng tôi còn trải qua sự khổ ải về cuộc sống khó khăn "một hạt cơm cõng ba lát sắn" trong thời kỳ bao cấp. Vì thế mà chúng tôi có vốn sống kha khá. Nhiều người khi đọc truyện ngắn của tôi, đến lúc gặp tôi đều thốt lên: " còn trẻ thế, vậy mà khi đọc truyện cứ ngỡ sáu bảy chục tuổi rồi chứ". Tôi hỏi: " Văn của tôi già lắm sao?" Trả lời:" Văn không già nhưng bối cảnh có vẻ xa xưa quá" . Bạn đọc nói vậy, bởi tôi viết về chiến tranh về thời bao cấp, dù tôi cố gắng đưa vào hơi hướng của giọng văn hiện đại nhưng tôi cũng nhận ra quan điểm sáng tác còn ảnh hưởng khá rõ của các bậc đàn anh, nên chưa có sự bứt phá lớn. Mục tiêu chính là viết để được đăng báo, để được in sách, để vào Hội Nhà Văn . Văn chương vẫn chăm chăm vào việc phản ánh hiện thực, xây dựng xã hội... Ngoài ra thế hệ chúng tôi còn quá nhọc nhằn việc kiếm sống, nên việc tập trung cho văn chương chưa tận tâm, tận lực. Vì vậy, mà chúng tôi ít được các nhà phê bình chú ý, bởi Truyện của chúng tôi đa số là cứ đèm đẹp, tốt tốt, đường được. Văn viết thiên về lý trí, do bối cảnh lịch sử và hoàn cảnh sống mà ngẫu nhiên chúng tôi đi theo tư tưởng của Descartes : " Tôi tư duy vậy tôi hiện hữu"

Tôi có được vinh dự hai lần tham dự hội nghị những người viết văn trẻ lần 5 và lần 6. Trong hai lần ấy những người thuộc "thế hệ ba rọi" như tôi rất nhiều.

Đến thế hệ thứ 3, những người viết trẻ, đặc biệt những người thuộc thế hệ 8x cũng ngẫu nhiên bác bỏ tuyên ngôn của Chủ nghĩa Duy lý mà chọn tuyên ngôn của Chủ nghĩa Hiện sinh: "Tôi cảm giác vậy tôi hiện hữu" Họ ít quan tâm vốn sống, kinh nghiệm, họ viết bằng cảm giác, đầy hoài nghi và lo âu cuộc sống. Họ cũng không cần đăng báo, in sách, họ xuất hiện trên mạng, cho đến khi có bậc tiền bối nào đó lôi họ ra và tung tẩy lên thành hiện tượng, thành thiên tài. Tuy có nhiều chuyện khá nực cười nhưng cũng thừa nhận họ có sự bứt phá, ít ra họ có gương mặt văn chương hòan tòan khác với thế hệ chúng tôi và với thế hệ chú bác, dù chẳng xa lạ gì đối với thế giới, nhưng cũng mới mẻ ở Việt Nam. Tôi chờ đợi họ xuất hiện ở Hội nghị lần thứ 7 này, nhưng đáng tiếc, khi xem danh sách chẳng thấy họ đâu, đa số là những gương mặt cũ.

Vì sao thế?

Phải chăng vì các hội nghị của chúng ta vẫn còn lệ thuộc bởi sự giới thiệu của các Hội địa phương, mà Hội địa phương thì cứ chọn cách bình an nhất là anh nào đã định hình phong cách rồi thì cho đi. Hãy thử tập họp những người viết thế hệ 8x đang "quậy" lung tung trên mạng lại với nhau có khi lại có chuyện hay cũng nên.

Đối với cá nhân thì hoàn cảnh lịch sử cho tôi được 3 thứ tài sản (nói theo H.H.) là : Tư duy, nhẫn nhục và nhịn đói và tôi chưa đến nỗi già lắm. Hai mươi năm nữa,(nếu sống và làm việc đến năm 60 tuổi) còn làm được khối việc và tôi vẫn giữ quan niệm: " Tôi tư duy vậy tôi hiện hữu"

Nguyễn Một (Đồng Nai)

Báo Lao động Đồng Nai viết về ĐTVV

Đọc ĐẤT TRỜI VẦN VŨ

( Tiểu thuyết của Nguyễn Một , NXB Hội Nhà văn , 2009 )

Mặc dù Nguyễn Một đã có nhiều giải thưởng nhưng với tiểu thuyết Đất trời vần vũ ( Đ T V V ) được vào chung khảo giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ ba 2006 -2009, xét trao cho các tiểu thuyết đã được xuất bản thời gian này và dự thi thì Nguyễn Một đã có một chỗ đứng mới trên văn đàn . Với Đ T V V vào vùng chung khảo, Nguyễn Một chung chiếu với những cây bút đã được nhiều người biết đến như Nguyễn Quang Hà, Nguyễn Phan Hách, Nguyễn Quang Thân , Bùi Bình Thi, Nguyễn Khắc Phê , Hào Vũ ... nói lên được vị thế của tác phẩm. Có đến 247 tác phẩm dự thi , 47 tác phẩm vào chung khảo .

Những thông tin cơ bản là như vậy nhưng quan trọng là trực tiếp đọc ( tiếp xúc ) tác phẩm để coi thử trong Đ T V V có những gì trong đó . Chỉ một vài chương tải trên mạng , vài bài giới thiệu không nói lên được điều gì và ngay cả việc lọt vào vòng chung khảo cuộc thi trong thời gian 4 năm cũng chỉ để tham khảo . Thoáng qua , tôi nói với tác giả rằng , Đ T V V có hơi hướng như Lời nguyền hai trăm năm của Khôi Vũ ở Đồng Nai cũng được trao giải tương tự nhưng Nguyễn Một nói, " Không phải vậy đâu anh!" . Đọc hết cuốn tiểu thuyết , tôi giữ ý kiến này nhưng cụ thể thêm , Lời nguyền hai trăm năm và Đ T V V có tham vọng viết một quyển tiểu thuyết biên niên, với Khôi Vũ có 200 năm còn Nguyễn Một muốn làm nhiều hơn vậy và có một thể nghiệm về một thế giới song song, thế giới của quá khứ và thế giới hiện tại .

Bởi vì muốn chuyển tải những chuyện của hai thế giới như vậy nên những gì Nguyễn Một suy nghĩ , đặt ra , xây dựng nhân vật , cốt truyện , giải quyết vấn đề ... khá bề bộn ; người đọc phải chịu khó (mất thời gian), nếu không sẽ đọc như truyện chưởng, truyện kiếm hiệp của Kim Dung ( và tác giả khác ), chỉ cần biết cốt truyện và nhân vật chính ra sao , đi đâu , chết sống , thù hận , yêu thương thế nào .

ĐTVV bày ra một hiện thực của một diện rộng , chưa kể cái thế giới song song mà tác giả biện bạch thông qua nhân vật ; còn một hiện thực của cuộc chiến tranh, sau khi hòa bình lập lại, các vấn đề xã hội trong buổi giao thời , cả những vấn đề hết sức thời sự như chuyện quy hoạch và cả chuyện một giáo sư ,nhà giáo nhân dân tự phỉ báng mình bằng hồi ký tung lên mạng. Quan trọng hơn hết là những vấn đề gai góc của cuộc sống hiện tại qua các số nhân vật , N M đặt ra nhưng chưa giải quyết triệt để và khó thuyết phục như chuyện anh chàng du học nước ngoài ( Phong ) về lấy cô gái bia ôm ( Diễm ) đang là vợ bé của Tư Ngồng , một trong những nhân vật trung tâm với đứa con điên dại vì chất độc màu da cam bị nhốt trong cũi , ăn vải mùng vệ sinh phụ nữ và cái chết huyễn hoặc của ông ta .

Bởi bối cảnh tác phẩm quá rộng như vậy nên Đ T V V không thể giải quyết tròn trịa tất cả các số phận nhân vật , duy chỉ có tình yêu ; đó là cuộc kết hôn giữa dòng sông của nhà thơ Miên Trường và cô gái hàng nước tên Lụa .

Đọc ĐTVV có người đến cái vần vũ , hỗn độn , cay nghiệt ,ác liệt (Chiến tranh mà ! Và có cả chuyện vượt biên ), những chuyện đòi công bằng xã hội nhưng những trang viết hay lại chính là những trang viết mang màu tự sự . Nhiều chương trong ĐTVV có lời đề từ như chương 36 : Chuyện kể của nhà thơ : ... lưỡi dao sẽ không chạm được trái tim ông ,nếu ông không phạm vào đức hiếu sinh của Thượng đế ; tôi nhớ trong Đaghextan của tôi của Gamzatốp cũng có những lời đề từ : Dân tộc nhỏ cần phải có dao găm lớn , Dân tộc nhỏ cần có bạn bè lớn .

Đất trời vần vũ được tái bản , sẽ có người nói thêm về tác phẩm này ./.

TRẦN CHIÊM THÀNH

(Báo Lao động Đồng Nai số 67(792) ra ngày 11.09.2009

báo Lao Động cuối tuần số 36 ra ngày 4.9.2009 giới thiệu:TÂM TRẠNG ĐỜI SỐNG TRONG “ĐẤT TRỜI VẦN VŨ”

TÂM TRẠNG ĐỜI SỐNG TRONG "ĐẤT TRỜI VẦN VŨ"

Lê Chân Nhân

Cù lao Dao có hình một lưỡi dao sắc lẹm cắt đôi dòng sông của một miền quê vùng Đông Nam Bộ. Ở đó nén chặt nhiều số phận con người với những bi kịch khủng khiếp và những cái chết thê thảm. Từ những số phận đó có thể cảm nhận và suy tư về thân phận dân tộc trong một giai đoạn lịch sử suốt mấy trăm năm.

Thủ pháp xây dựng một "thế giới song song" trong Đất trời vần vũ (ĐTVV) của Nguyễn Một đã kết nối được các nhân vật trong từng thời gian và không gian khác nhau thành một hệ thống nhân vật thuộc về vùng đất cù lao Dao bé nhỏ mà bi kịch của mỗi người đều gắn liền với "lưỡi dao quyền lực".

Từng trang sách dẫn dắt người đọc trở về với những lưu dân ba trăm năm trước đi khai khẩn phương Nam, những danh tướng trấn biên thời mở cõi, những dòng họ tướng lĩnh Trung Hoa lánh nạn, những người lính, du kích trong chiến tranh chống Mỹ, những cán bộ quyền cao chức trọng sau chiến tranh.

Nguyễn Một đã công phu tra cứu từng chi tiết trong chính sử để pha loãng nó vào trong văn chương và cung cấp cho đọc giả một cách tiếp cận khác đối với lịch sử. Bởi vì, như tự tình của một nhân vật: "Đôi khi lịch sử có thể bị sửa lại bởi tự ái của ông vua nào đó. Thầy không tin lắm vào sách lịch sử nhưng thầy tin vào nhân dân. Nhân dân không sai bao giờ, khi dân đã thờ ai thì người ấy nhất định có công trạng và đức độ, dù sử sách có công nhận họ hay không, thì họ vẫn ở trong lòng dân".

Thời gian và không gian của từng gian đoạn lịch sử đan xen với nhau, những cuộc chiến tranh bằng đao kiếm mấy trăm năm trước và những cuộc chiến tranh bom đạn quật xuống chiếc cù lao hình lưỡi dao, đẩy con người đến tận cùng của đau khổ. Cảnh chết chóc trùm lên một vùng đất, uất nghẹn và đặc quánh mùi tử khí. Lương dân vô tội ngã xuống từng ngày, "nông thôn là chiến trường cho các cuộc chiến tranh, những người dân hiền lành cam chịu hứng trọn những đau thương do chiến tranh mang lại, ngày xưa cũng thế, bây giờ cũng thế và chắc là sau này cũng thế". Chiến tranh ám ảnh vùng đất cù lao đến nỗi đứa bé con của Tư Ngồng, sinh ra không còn hình dạng người, cho đến khi lớn lên và chết đi, suốt ngày nó chỉ kêu gào đòi bắn giết, nó không phải là con người mà là "hình hài của cuộc chiến".

Chiến tranh đã qua đi khỏi cù lao Dao, nhưng nỗi ám ảnh về chiến tranh vẫn còn đó. Vùng đất có qua nhiều can qua, chìm nổi, từng có nhiều bóng dáng của ngoại xâm nên con người luôn cảnh giác. Một nhân vật của thế giới song song trong ĐTVV của Nguyễn Một đã cảnh báo: "Sự xâm lăng là điều không thể tránh khỏi. Sau này con cháu chúng ta cũng bị xâm lăng như thế. Những cuộc xâm lăng diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau, có khi dùng vũ lực, có khi bằng con đường ngoại giao, có khi bằng tiền bạc".

Nguyễn Một cho rằng" Thực tế khác xa với sự thật. Thực tế nằm trong hiện thực của đời sống còn sự thật nằm trong tâm trạng của đời sống". Anh tự cho mình loại khỏi thực tế bằng cách không đi đâu, không đọc báo mấy tháng trời để khỏi bị lẫn tư duy và ngôn ngữ báo chí vào trong trang viết. Anh cố khám phá tâm trạng của đời sống bởi vì ở đó chôn giấu sự thật. Sự thật không phơi bày lồ lộ như cái ta thấy, ta đọc, ta nghe. Anh chiêm nghiệm về một cù lao hiền lành lạc lõng giữa lo toan hối hả, cạnh những đua tranh của đời sống đô thị mà ở đó "con người phì nhiêu về thể xác và mục ruỗng trí tuệ bởi những dục vọng". Người ta dựa vào quyền lực để thực hiện lòng tham, sống xa hoa trên sự đói nghèo của dân chúng. Người dân thấy hết, hiểu hết, như bà Năm Trầu thấy rõ bộ mặt của cán bộ Tư Ngồng : "Tao ghét chúng nó khi có chức, có quyền rồi nói một đường làm một nẻo, chính thằng Tư Ngồng đang tính bán cái mảnh đất cù lao thiêng liêng này cho bọn Tây làm dự án dự iếc gì đó".

Cù lao Dao tượng trưng cho một "lưỡi dao quyền lực". Lưỡi dao quyền lực đến tay ai thì sẽ biến con người đó trở thành tham vọng và độc ác. Để cuối cùng đi đến cái chết thê thảm là trái tim bị bể ra thành từng mảnh nhỏ như cái chết của cán bộ lớn Tư Ngồng.

NGỔN NGANG ĐỒNG ĐẤT ĐỒNG NAI - NGUYỄN ĐỨC THIỆN (TÂY NINH)

Đọc tập truyện ngắn : NHƯ LÀ CỔ TÍCH của Nguyễn Một -nxb Hội nhà văn 2005.

Cho đến nay Nguyễn Một vẫn sống ở Đồng Nai, có lẽ vì thế mà những tác phẩm của anh mang rất rõ dấu ấn vùng đất mà anh đang sống. Cuộc sống của người Đồng Nai hiện dần, hiện dần trong từng trang sách của Nguyễn Một. Một Đồng Nai xưa với bao nhiêu vất vả, gian nan. Đồng Nai một thời đánh giặc và một Đồng Nai hôm nay đang xây dựng với trăm mối lo toan. Ngay từ những trang đầu tập sách với truyện ngắn LỬA BÊN SÔNG, ta đã gặp ngay một dòng họ lưu lạc từ xứ nghèo Miền Trung vào Đồng Nai tìm đất sống. Đương nhiên, bất cứ một cuộc di chuyển nào cũng có ly do. Nguyễn Một đã tìm cho dòng họ Nguyễn một lý do thực chính đáng: bị áp bức ở đất quê mà phải trốn tránh. Trong cuộc phiên lưu vào phía Nam tìm đất sống ấy, ông tổ họ Nguyễn ở Đồng Nai đã dừng lại bên một con sông. Con sông ấy đã vun bồi nên mảnh đất màu mỡ và chuộng người. Nổi chìm một kiếp người mà nên được một dòng họ. Nhưng chính dòng họ ấy cũng phải nổi chìm mới có được cuộc sống hôm nay. LỬA BÊN SÔNG thực sự là khúc ca bi tráng về một dòng họ đi mở đất trên đất Đồng Nai.

Nhân vật trong các truyện ngắn của Nguyễn Một có những người của thuở xa xưa và người của hôm nay, người của cuộc kháng chiến thần thánh và người của lao động dựng xây, không thiếu vắng những nhân vật dưới đáy xã hội và những kẻ ngang tàng, bậm trợn. Bao thân phận, bao nhiêu kiếp người được dồn nén trong một tập truyện ngắn của Nguyễn Một. Phong phú về thực tế mà Nguyễn Một đã đưa được nhiều nhân vật có những số phận khá đặc biệt vào những trang sách của mình. Có một điều đáng nói là tất cả các nhân vật trong truyện của Nguyễn Một đều có một bề dày số phận. Một anh công nhân ở trong khu công nghiệp phải có một chuỗi ngày gian nan vất vả ở quê nhà. Với quyết tâm tìm kiếm sự dư giả nhưng cũng sẵn sàng bày tỏ tinh thần thượng võ bênh vực người yếu. Để rồi mất việc và phải bắt đầu từ đầu cho cuộc tìm kiếm cách thoát nghèo. Nghề truyền thống đã cứu giúp anh. Chỉ với những cây tre quen thuộc mà anh tạo ra những sản phẩm có thể xuất khẩu và người tiếp sức cho anh không ai khác, chính là người anh đã thách đấu để bảo vệ bạn mình. Một thương gia nước ngoài. Trong một truyện ngắn thôi mà chất chứa rất nhiều sự kiện, khiến cho chất liệu trong truyện bề bộn hẳn lên, trong đó không thiếu một tình yêu hé mở (TRƯỚC MẶT LÀ DÒNG SÔNG). Một người lính đã có chuỗi ngày tham gia đánh giặc, gặp người con gái mình yêu sau đó, yêu thương mà nên vợ nên chồng sau phút yêu đương trong khói lửa bom đạn, nhưng đánh đổi là phải giã từ cuộc chiến đấu. Nếu chỉ dừng chuyện ở đó thôi thì chuyện không thành truyện. Sau đó là cuộc Chiến đấu gần như đơn độc để bảo vệ mảnh đất quê hương, bảo vệ cả vùng căn cứ. Anh hy sinh, Nguyễn Một vẫn chưa chịu dừng, anh còn đi tiếp để tìm cho được thế hệ tiếp nối của con người dũng cảm kia ( TRUNG QUÂN) .

Một nhân vật khác, đó là Tám Giái và Chín Cu trong CHUYỆN NGƯỜI, CHUYỆN MA. Nhân vật rất phụ trong truyện là một người đàn bà bị bệnh cùi có đứa con xinh đẹp. Tám Giái và Chín Cu xuất hiện gần như trong hết câu chuyện lại tạo ra bao nhiêu chuyện ly kỳ xung quanh người đàn bà kia, cho đến khi bà chết được hai anh em hoả thiêu, người ta lại có cảm giác bà mới là nhân vật trung tâm của câu chuyện. Họ phải phớt lờ bao nhiêu chuyện đơm đặt của những người xung quanh. Hai con người bí ẩn, có những tình cảm bí ẩn nhưng thương nhau rất mực chỉ để bảo vệ một người đàn bà xinh đẹp nhưng bị căn bệnh vào lúc đó người ta ghẻ lạnh. Khi người đàn bà chết, họ mới bỏ xứ mà đi. Nguyễn Một thêm một lần nữa theo chân họ để lần tim ra nơi họ sống sau này. Những thân phận người trong truyện của Nguyễn Một vì thế mà dày lên khiến người đọc cứ phải theo hoài cho đến hết.

Trở lại với truyện ngắn đã nhắc ở đầu bài viết này: LỬA BÊN SÔNG. Người đàn ông trong dòng họ Nguyễn đến đất Đồng Nai sinh sống có một phần đời riêng. Hậu duệ của ông ta hôm nay cũng có thân phận thật trớ trêu. Ông ta đã phải trải mất thăng trầm mới gìn giữ được mảnh đất của tổ tiên để lại. Một dòng đời mấy thế hệ trong một truyện ngắn khiến ta có cảm giác quá tải. Tuy nhiên, do cách viết khá hoạt nên vẫn có sự tách bạch rõ ràng và thể hiện rất rõ dụng tâm của tác giả: con người cần có lửa để sống, nhưng chính lửa trong mỗi con người mới thực sự cần cho sự tồn tại trước mắt và tồn vinh lâu dài. Nhân vật trong truyện ngắn PHO TƯỢNG TÌNH YÊU cũng có sự đậm đặc thường có trong truyện ngắn của Nguyễn Một. Họ có tình yêu khi còn tuổi trẻ. Tình yêu dang dở mỗi người có con đường riêng. Người đàn bà bị ép duyên. Người đàn ông phải lấy người đàn bà khác. Nguyễn Một đã cho những trang viết của mình theo suốt cuộc đời của họ. Cho đến già, cho đến chết, để tìm cho đến cái kết có hậu của truyện ngắn. Hai người đàn bà trao lại kỷ vật cho nhau, nhưng xét cho cùng cũng chỉ là một kỷ vật dành cho một người. Đó là người đàn bà mà người đàn ông yêu nhất, yêu hết cuộc đời mình. Còn người đàn bà kia thì hy sinh cả một đời mình cho người mình yêu nhất, mặc dù biết rõ trái tim người đàn ông luôn dành cho người đàn bà khác.

Tất cả những nhân vật mà Nguyễn Một xây dựng trong tập truyện ngắn NHƯ LÀ CỔ TÍCH rất gần với cuộc sống thực tế của người Đồng Nai. Có những trang viết mang tính sử thi, có những trang viết mang tính thời sự, không thiếu những trang viết đằm thắm tình người. Nguyễn Một tỏ ra có một sự ưu ái khá đặc biệt với những thân phận trắc trở. Một người đàn bà cùi sống chui nhủi như một bóng ma. Một người đàn ông cũng mắc bệnh cùi con gái phải lao vào lửa cứu cha vì làng bắt phải chết theo tục lệ và cô phải gánh chịu nỗi đau ê chề của cha và lưu lạc sống ở nơi khác. Một anh ăn mày không tên. Một người thiếu phụ bị chồng bỏ rơi. Một anh công nhân thất nghiệp. Đến cả một tội phạm hình sự trong truyện ngắn: KẺ VÔ HỌC, Nguyễn Một vẫn viết ra bằng sự cảm thông nhất định. Anh ta giết người ư? Có những chuyện trớ trêu khiến anh phạm tội, khiến anh chán ghét con người. Nhưng rồi anh ta lại được chính con người chỉ ra được sự cần thiết phải sống chung trong cộng đồng. Rõ ràng trong khi viết Nguyễn Một đã bỏ khá nhiều tâm trí để xây dựng cho trọn vẹn những nhân vật của mình. Anh không muốn dừng lại khi chưa cho bạn đọc thấy rõ chân dung những con người mà mình tạo dựng lên trong tác phẩm. Nhân vật của Nguyễn Một có lúc rất thực, nhưng cũng có lúc mơ mơ, ảo ảo.

Cùng với những con người có những số phận dày dặn, Nguyễn Một còn dành khá nhiều tâm huyết khi viết về đất Đồng Nai. Con sông Đồng Nai, vùng đất đỏ bazan với những rừng cà phê... Phong cảnh Đồng Nai trong những trang viết của Nguyễn Một khá sinh động, nhờ đó mà tác phẩm của anh không thể trộn lẫn được với những vùng đất khác. Cùng với cảnh vật đồng Nai và những nhân vật trong tập truyện ngắn NHƯ LÀ CỔ TÍCH , Nguyễn Một đã làm được một điều thực ý nghĩa: tạo ra vóc dáng riêng cho một vùng quê đồng thời cũng tạo được vóc dáng riêng của một người viết. Việc này không dễ mấy ai làm được. Từ vóc dáng riêng ấy mà góp phần vào nền văn hoá chung một bản sắc riêng. Người đọc cũng nao lòng mỗi khi Nguyễn Một khắc hoạ về miền Trung, nơi đầy nằng, gió và cái nghèo...

Vẫn có những điều cần nhắc đến khi đọc Nguyễn Một. Người Á Đông nói chung và người Việt Nam nói riêng thường kể những câu chuyện có hậu. Chuyện có hậu làm hài lòng những bạn đọc thông thường. Có khá nhiều truyện trong tập NHƯ LÀ CỔ TÍCH của Nguyễn Một đều có một kết thúc có hậu. Một hoạ sĩ muốn có tác phẩm lớn về con người lại sống bên cạnh một cây bằng lăng ráng tồn tại sau một trận bom ngạt và một gã hành khất không tên thì người đọc có thể đoán nhất định anh ta sẽ có một tác phẩm chính là gã ăn mày và cây bằng lăng kia. Có những cái kết thúc có hậu khác như: mười sáu tuổi hứa sẽ tìm cho được cô con gái con người đàn bà cùi, thì cuối truyện là phải tìm được. Ông già trong dòng họ Nguyễn cuối cùng cũng đòi lại được đất đai và giàu có nhờ trồng trọt... Khi đọc riêng lẻ từng truyện bạn đọc có thể không để ý, nhưng khi tập hợp lại thì nó trở thành cái nếp cho người đọc có thể đoán nhận ngay đầu truyện như thế, kết thúc sẽ ra sao. Nói một cách đơn giản hơn: truyện của Nguyễn Một được chuẩn bị khá kỹ về cốt truyện do đó thường để lộ ra sự sắp đặt của tác giả. Người viết dấu được sự sắp đặt truyện của mình càng kỹ, càng tốt, càng hấp dẫn người đọc hơn. Chúng ta vẫn chấp nhận những truyện ngắn kết thúc có hậu, song khi đưa vào một tập truyện nên tránh có nhiều truyện có những kết thúc như thế để bớt đi sự đơn điệu trong một tác giả.

Thêm một lần nữa khẳng định tập truyện ngắn NHƯ LÀ CỔ TÍCH, với 16 truyện ngắn, trong 250 trang in, Nguyễn Một đã mở ra cho chúng ta thấy một Đồng Nai bề bộn, ngổn ngang. Bề bộn, ngổn ngang người với nhiều tính cách, nhiều số phận khác nhau. Bề bộn, ngổn ngang đất, bề bộn ngổn ngang sông nước với bề bộn ngổn ngang công việc. Công việc của quá khứ xa xăm, của hiện tại và của tương lai. Điều này thể hiện vốn sống trong Nguyễn Một khá dồi dào, đó là điều kiện để Nguyễn Một sẽ còn có nhiều trang viết mới, những trang viết sung sức cho sau này.

Tây Ninh ngày 5-11-2005.

BÀI VIẾT CỦA TÔI VỀ BÀ TRẦN NGỌC SƯƠNG

Tôi viết bài này từ năm 2002 theo đề nghị của chị Nhung TBT báo Nông thôn ngày nay sau khi chị được giải "người phụ nữ ấn tượng Châu Á, Thái Bình Dương, sau hai lần được nhà nước phong tặng danh hiệu anh hùng. Bài viết đã đăng báo Nông thôn ngày nay số xuân. Hôm nay nghe tin chị bị truy tố với lý do: "Từ năm 2000-2007, bà Trần Ngọc Sương với vai trò là giám đốc NTSH tiếp tục lập quỹ đen chi hết 9 tỷ đồng. Số tiền này dùng để chi cho quan hệ giao dịch, mua bán tài sản, quà biếu..." Đọc tin này tôi chợt nhớ lời kết trong truyện ngắn Trương Chi của Nguyễn Huy Thiệp: " Lẽ đời là thế vừa tàn nhẫn vừa phi lý, nhưng lẽ đời là thế đấy" Trong đời cầm bút của mình những điều tôi viết ra, có thể đúng mà cũng có thể sai, nhưng tôi chưa bào giờ hối hận những điều mình đã viết.

"HOA SÂM ĐẤT" MIỀN CHÂU THỔ

Bút ký của Nguyễn Một

Có những giấc mơ thấy mình hoá bướm.

Tôi chỉ xin làm cỏ dưới chân người

(Thơ Trần Ngọc Tuấn)

Đêm rằm, trăng đồng bằng dịu dàng như cô thôn nữ xinh đẹp, bao trùm nữ tính đằm thắm xuống cánh đồng quê. Tôi bước chậm trên con đường chính nông trường Sông Hậu, lắng nghe tiếng rì rào của hàng bạch đàn ngợp bóng trăng, con đường trải nhựa chạy song song với dòng kênh xanh, bên kia dòng kênh thẳng tắp là vườn xoài cát Hoà Lộc trĩu quả, ngạt ngào hương đưa. Gió từ dòng kênh mơn man da thịt, một mùi thơm nhè nhẹ lan toả, anh bạn người đồng bằng bảo tôi, đó là mùi hương của hoa sâm đất, loại cỏ dại mọc kín những con đường của miền quê Sông Hậu, quanh năm nở hoa tím, nép mình khiêm tốn dưới chân người. Các cô gái ở đây dùng rễ sâm đất nấu uống cho mát gan, đẹp da. Sau khi ngắm thoả thích, tôi nhắm mắt bình thản bước đi trong sự yên tĩnh, mỗi lần về đồng quê tôi thường có thú vui như vậy. Thật sung sướng khi được nhắm mắt để các giác quan còn lại tận hưởng hương vị ruộng đồng, cái hương vị nuôi lớn tâm hồn của người Việt suốt bốn ngàn năm qua. Đệm vào nhịp chèo khua là giọng hát mượt mà cất lên: " Em là con gái đất miền Tây, lớn lên trên quê mình xứ Hậu Giang, nắng mưa em không quản ngại. Ngày xưa cha em đi mở đất, má ở nhà má tần tảo má nuôi con, bây giờ em đã lớn khôn, xây tương lai làng quê êm ấm." Đây là bài hát của vợ chồng nhạc sĩ Lư Nhất Vũ- Lê Giang viết về chị Ba Sương, vị nữ anh hùng thời bình, giám đốc nông trường Sông Hậu. Bài hát này tôi đã nghe vài lần qua đài, nhưng không mấy ấn tượng, sao bây giờ mê hồn đến vậy, tiếng hát như vẳng lại từ thiên thai. Hay bài hát này nhạc sĩ viết riêng để các thôn nữ miền Tây hát trong đêm trăng giữa mênh mông sông nước. Tôi mở choàng mắt, bóng con thuyền lướt đi, mất hút giữa bàng bạc ánh trăng, chỉ còn tiếng hát vẳng lại. Ánh trăng rọi vào gian phòng thờ trong nông trường bộ, thấm đẫm đôi vai của Chị Ba Sương. Chị đang thắp hương trên bàn thờ của người cha quá cố, người anh hùng mở đất năm xưa, con người mà chị ngưỡng vọng suốt đời mình. Dù ông ra đi đã hai năm, nhưng bữa cơm nào người con gái hiếu thảo của ông cũng bới chén cơm đặt lên bàn thờ và ăn chén cơm ấy, lấy sức lao vào thực hiện ước vọng ông để lại . Cùng ăn với chị mấy bữa cơm, nhìn chị ăn ngon lành chén cơm cúng, tôi mới biết vì sao chị không ngần ngại trả lời "Cha tôi!", khi BTC bình xét trao cúp :" Phụ nữ ấn tượng Châu A- Thái Bình Dương 2002" đưa ra câu hỏi: "Ai là người có ảnh hưởng lớn nhất trong cuộc đời của bà?" Thấy sự kính trọng của chị dành cho người cha anh hùng tôi chợt nhớ câu nói của một nhà văn: "Người đàn bà thường yêu người đàn ông mang hình bóng của cha mình." Không biết có phải vì vậy không mà chị vẫn chưa tìm thấy người đàn ông nào có thể làm rung động trái tim của chị? Hơn nữa đời người trôi qua trên cánh đồng ngập một mét rưỡi trong nước ngày xưa, cùng cha mình xây nên làng quê trù phú hôm nay. Căn phòng nhỏ trong văn phòng nông trường bộ chỉ đủ kê một chiếc giường và bàn làm việc. Xưởng mộc của nông trường mỗi năm xuất khẩu hàng ngàn sản phẩm bàn ghế từ gỗ bạch đàn, nhưng chị vẫn ngồi làm việc với chiếc bàn cũ kỹ của cha chị để lại. Chị dồn hết năng lực của đời người cho cánh đồng bảy ngàn hecta để nuôi sống hơn mười lăm ngàn con người. Gần ba ngàn gia đình thu nhập trên một trăm triệu mỗi năm, từ những mô hình bật ra trong đầu chị sau những đêm trằn trọc trên chiếc giường gỗ, không nệm ấm, chăn êm. Chị đã thực sự tìm thấy hạnh phúc của đời mình qua hạnh phúc của người khác. Sáng nay, trong lúc lang thang vào làng công nhân tôi bắt gặp một đám cưới, lân la trò chuyện với cô dâu. Khi nghe tôi nói chuyện chồng con của chị Ba Sương, cô ấy bảo: " Anh đừng lo, cô Ba có nhiều con lắm, chúng em coi cô như người mẹ thứ hai." Để giải thích cho lời khẳng định ấy, cô tâm sự: "Em sinh ra và lớn lên trên nông trường Sông Hậu, mười mấy năm nay được nông trường nuôi ăn học mà gia đình em không phải đóng đồng bạc nào, khi em vào đại học, cô Ba còn cho em mỗi tháng hai trăm ngàn đồng và mười sáu kg gạo, mà đâu phải mình em, ở nông trường có trên một trăm bạn đang theo học đại học, trung cấp đều được cô Ba thương như con ruột vậy. Tốt nghiệp tú tài em đậu vào hai trường đại học nhưng với lòng biết ơn và ngưỡng mộ cô Ba em quyết định theo học ngành nông học của Đại học Cần Thơ để được trở về phục vụ trên cánh đồng đã nuôi em khôn lớn" Chuyện của cô kỹ sư nông học trẻ, tôi đã được nghe thầy giáo Thanh Phong kể khi tôi vào thăm làng giáo viên của nông trường, mỗi giáo viên có khu vườn trên một ngàn mét vuông, có ao nuôi cá, có vườn cây ăn trái trĩu quả, lương và trợ cấp hàng tháng đủ để cho các thầy cô giáo an tâm lên lớp. Ở nông trường không có khái niệm dạy thêm, hơn ba ngàn học sinh trong những ngôi trường to lớn khang trang do nông trường xây dựng, không phải đóng bất kỳ khoản tiền nào, không xã hội hoá, không học phí, các em chỉ chuyên tâm vào việc học, ra trường có sẵn chỗ làm việc ngay trong nông trường. Thầy giáo Phong còn cho biết: " Dưới sự chỉ đạo của chị Ba, hiện nay toàn nông trường đào bốn ngàn cái mương để nuôi cá, trên những con mương ấy có người mùa rồi thu hoạch cá tôm được trên bốn trăm triệu đồng. Chạy dọc theo các con mương là hai ngàn cái bờ trồng bạch đàn và xoài, cây xà cừ, cả nông trường có một trăm năm chục ngàn cây xoài, một trăm ngàn cây xà cừ, năm triệu cây bạch đàn, chúng tôi tính phỏng chỉ trong vòng vài năm tới chỉ với từng ấy cây trồng ,nông trường đã thu vài ngàn tỷ." Suốt một ngày dạo chơi dưới những hàng bạch đàn rợp mát, trên các con đường thẳng tắp chia nông trường thành những ô bàn cờ, tôi nhận ra cái mô hình RRRVAC ( Ruộng, rẫy, rừng, vườn, ao, chuồng) mà chị Ba Sương đưa ra, đã được những người công nhân ruộng đồng thực hiện thành công. Ở miền Đông những ngày đi thực tế tôi đau lòng khi thấy người nông dân loay hoay chặt rồi trồng đủ các loại cây, tôi đem chuyện này trao đổi với một người bạn nhà báo, anh bảo: "Người nào chỉ được cho nông dân trồng cây gì, nuôi con gì, người ấy là nhân tài thậm chí là kỳ tài của đất nước!" Ở đây bài toán đầy khó khăn của người nông dân đã được một người phụ nữ chân đất tìm ra đáp số. Sáng nay gặp chị, tôi hoàn toàn không ngờ người phụ nữ đi chân trần tất bật chạy tới, chạy lui trong văn phòng nông trường bộ ấy là người phụ nữ được nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng, được bình chọn một trong năm phụ nữ ấn tượng nhất châu Á- Thái bình dương. Cái vẻ nông dân đậm nét trong vóc dáng tần tảo, khó làm cho người mới gặp hình dung ra người phụ nữ đã tốt nghiệp học viện kinh tế sau đại học ở Liên xô cũ, đang cai quản hàng chục ngàn con người, trong cái "tổng công ty" hơn chục ngành nghề. Suốt một buổi chiều, chị say mê nói với tôi về những dự án làm giàu cho nông dân, nào xuất khẩu gạo thông qua Hội nông dân Việt Nam, nào xây dựng khu nông nghiệp công nghệ cao, nào khu du lịch sinh thái, nào trồng bạch đàn bằng phương pháp cấy mô, giâm hom, nuôi ba ba, cá tra....Thành thật xin lỗi chị, những dự án đầy tính khả thi của chị lướt qua đầu tôi như một mớ bòng bong. Trong lúc chị nói, tôi lén nhìn vào đôi bàn chân mỏng manh như những thiếu nữ Trung quốc ngày xưa và tự hỏi: " Có phải đôi bàn chân này đã băng đồng lội ruộng để hướng dẫn nông dân trông lúa, trồng rau, rồi chính đôi bàn ấy đã bôn ba khắp bốn mươi quốc gia trên thế giới để tìm thị trường cho sản phẩm của người nông dân không? Còn đôi bàn tay bé nhỏ nổi đầy gân xanh ấy đã cắm cây cỏ lông chông thể nghiệm trên đồng ruộng sâu, để đưa bầy bò sữa hàng trăm con về đồng bằng. Bàn tay ấy đã được các lãnh đạo Đảng, nhà nước và nguyên thủ các nước thân mật bắt chặt để ngợi khen." Tôi còn tự hỏi: "Làm thế nào mà đôi bàn tay nhỏ bé ấy đã chống chọi với những khó khăn chồng chất để giữ gìn hạt ngọc trong chuổi ngọc Xã hội chủ nghĩa" Tôi nghe nói hồi năm 1993 nông trường muốn nổ tung lên vì những người đòi giải thể nông trường để trả đất cho nông dân, nhiều người từ các nơi đổ về chứng minh rằng cha ông họ ngày xưa là chủ của những mảnh ruộng ngập phèn trên lãnh thổ nông trường. Trong cơn sốt ấy, dân của nông trường lo lắng mất ngũ, mất ăn. Mềm dẻo mà cương quyết, cha con chị đã giúp họ hiểu ra và nhận tiền đền bù để nông trường tồn tại". Chị đã giải mã những câu hỏi trong đầu tôi bằng đôi mắt rực sáng đầy nghị lực. Lão nông Ba Châu nói với tôi : "Người dân ở đây gọi cô là cô Ba "bốn không", không chồng, không con, không nhà, không tài sản, tuổi con trâu nên suốt đời tất bật lo cho mọi người như vậy đấy anh à. Nghe bảo ông Tổng thống nước Ghana bên châu Phi nói: Nước Ghana mà có ba người như bà Ba Sương thì bà ấy không có cơ hội nhập khẩu gạo vào nước mình".

Miên man với những chuyện biết về chị trong ngày ở nông trường làm cho tôi quên mình đã đi khá xa khỏi khu vực nông trường bộ, những bông hoa sâm đất đẫm sương đêm, vươn về phía ánh trăng, níu chân lữ khách, không hiểu sao tôi liên tưởng chị Ba như những bông hoa tím của cây sâm đất mọc mênh mang trên vùng châu thổ sông Hậu này.

Vĩ thanh

Thưa chị Ba, khi gặp chị, chị không muốn viết về mình, chị bảo hãy viết về nông trường, vì vậy mà tôi không dám hỏi gì về cuộc đời của chị. Nhưng tôi đến nông trường không phải với tư cách của một nhà báo, tôi rong ruổi đi tìm những dấu ấn về con người miền sông nước, vì vậy những tư liệu trong bài viết này tôi thu thập từ bà con nông dân trong nông trường Sông Hậu, nó chỉ một phác thảo sơ sài về vị nữ anh hùng của họ, kính mong chị lượng thứ.

GỎI BƯỞI TÂN TRIỀU

Gỏi bưởi Tân Triều

Đặc sản bưởi nổi tiếng của Biên Hòa còn có thể chế biến thành món ăn lạ miệng, độc đáo. Đó là món gởi bưởi mang đậm hương vị Nam Bộ.

Lâu nay có lẽ ít ai biết trái bưởi ngọt lịm lại có thể làm món nhậu rất "bắt". Lần đầu tôi được thưởng thức món ngon nhớ đời này giữa khung cảnh khá trữ tình trong khu vườn ngạt ngào hương bưởi của xứ sở nổi tiếng nhất Biên Hòa: Xứ Tân Triều. Từ xưa các cụ đã truyền tụng:

Biên Hòa bưởi chẳng đắng the.
Ăn vào ngọt lịm như chè đậu xanh.

Thực ra loại trái cây làm nổi tiếng một vùng đất này chỉ tập trung ở một cù lao nhỏ vùng hạ lưu sông Đồng Nai. Bưởi ở đây có nhiều loại và loại nào cũng ngon đặc biệt. Nhưng bưởi dùng để làm gỏi chỉ có một loại duy nhất đó là bưởi Thanh, loại bưởi này có vị chua chua, ngọt ngọt rất lạ. Tại khu vườn rộng hàng chục ha với nhiều loại bưởi khác nhau, chủ nhân của nó, ông Năm Huệ, đã biểu diễn làm món gỏi bưởi đãi khách. Đây là người nông dân nổi tiếng nhất nhì của làng bưởi Tân Triều. Đến làng bưởi ai cũng biết ông già tài hoa này vì hai lẽ, thứ nhất là ông có công đưa loại hình du lịch sinh thái về làng quê yên tĩnh ven sông Đồng Nai để du khách tìm lại không khí ruộng đồng sau những ngày ở chốn phồn hoa đô hội, thứ hai ông là người có công phục hồi lại món ăn truyền thống: món gỏi bưởi để làm mồi nhắm cho loại rượu đặc sản: rượu bưởi.

Bằng động tác thành thạo ông gọt trái bưởi Thanh, múi bưởi lộ dần trắng muốt, ông nhẹ nhàng tách các múi bưởi, tách làm sao để cho các múi bưởi mọng nước rời ra và không bị giập. Sau đó ông bóc những con tép bạc được bắt từ sông Đồng Nai, những con tép to như ngón tay út, trong suốt, búng tanh tách trong thau nước. Việc kế tiếp ông thái chỉ những lá rau thơm được hái trong vườn, trong số đó có một vài lá bưởi non. Ông đưa lá bưởi nheo mắt nhìn tôi: "Bí quyết là ở chỗ này!". Khi đã chuẩn bị xong, ông nhúng những con tép vào nồi nước đang sôi và nhanh tay vớt ra khi chúng chuyển qua mầu hồng. Ông trộn những múi bưởi với rau thơm, cho vào một chút nước trong suốt đựng trong chiếc bình lấy ra từ tủ đựng thức ăn, bày ra đĩa và cho những con tép lên trên, điểm thêm vài lát ớt.

Ông Năm Huệ nhẩn nha lấy bầu rượu rót ra hai ly nhỏ, ly rượu trong suốt mà thoang thoảng hương bưởi. Nâng ly ông đánh khà: Rượu bưởi. Những múi bưởi tan trong đầu lưỡi làm dịu những giọt rượu cay nồng, hương bưởi tỏa khắp không gian.

Vào lethieunhon.com thấy có vụ này ngồ ngộ mang về blog chơi!

Đất Trời Vần Vũ có dữ dội lắm không?

Lớn | Vừa | Nhỏ

[Vào lúc : 12:11 - 02/04/2009 | Chuyện mục : Tác phẩm của bạn bè]

Tiểu thuyết "Đất trời vần vũ" của nhà văn Nguyễn Một xuất hiện khi tác giả từ giã vai trò phóng viên báo Tiền Phong để làm giám đốc tiếp thị cho Ô tô Trường Hải. "Đất trời vần vũ" được công ty Bách Việt tổ chức một buổi ra mắt khá rầm rộ tại TPHCM, và được nhiều cơ quan truyền thông ưu ái giới thiệu một cách trân trọng. Ví dụ, báo Công An Nhân Dân dùng cái tựa ấn tượng "Cuốn tiểu thuyết không dành cho người thần kinh yếu". Để giúp bạn đọc chưa kịp mua "Đất trời vần vũ" có dịp kiểm tra thần kinh của mình có vững hay không, nhưng cũng nhằm bảo vệ quyền lợi cho đơn vị xuất bản, lethieunhon.com chỉ xin trích giới thiệu một chương tương đối ngắn trong 40 chương của tác phẩm này.

CHƯƠNG 15: Miếng ngọt của anh đôi khi mang lại đắng chát cho người khác.

Bảy Tánh là người thèm đường một cách kỳ lạ. Bất cứ lúc nào y cũng có thể ăn đường. Ly cà phê của y uống bao giờ cũng bỏ đường nhiều gấp ba lần người khác. Dân cù lao, ngay từ nhỏ đã sống trong mùi hương bưởi và mùi mật mía nên họ thích ăn ngọt, riêng Bảy Tánh nghiện đường như người ta nghiện thuốc phiện. Mỗi lần nhìn thấy chảo đường sôi ùng ục, y hét lên:
- Đường là Thượng Đế!
Lúc Bảy Tánh đi học tập cải tạo ở miền núi phía Bắc, cái trại cải tạo nằm giữa rừng sâu heo hút, mỗi lần đi lao động, những người dân ném đá vào Bảy Tánh cùng các tù binh và mắng chửi thậm tệ:
Đồ liếm gót giày ngoại bang!
Đồ phản bội!
Đồ bán nước!
Đồ rác rưởi!
Đoàn người bại trận, âm thầm nhục nhã, lê bước, dẫn đầu là trưởng buồng Nguyễn Hữu Hà, người bị ném đá nhiều nhất. Nguyễn Hữu Hà, sĩ quan cấp úy ở chi khu Lộc Hòa, phụ trách kỹ thuật hàng không ở sân bay. Nguyễn Hữu Hà người cù lao, theo gia phả thì ông thuộc dòng họ của những người đi mở đất phương Nam. Khi còn ở trong quân đội Cộng hòa anh rất có cảm tình với cách mạng. Nhiều lần anh tìm cách móc nối với Việt cộng, nhưng chưa kịp thì quân Cộng hòa thất trận và anh đi cải tạo cùng trại với Bảy Tánh.

Chiều, miền sơn cước lành lạnh, đoàn tù lặng lẽ đi hàng một về trại. Nguyễn Hữu Hà thấy cô bé đang chơi nhảy dây trong sân của dãy nhà cán bộ trại giam. Gương mặt bầu bĩnh, mái tóc tung lên theo bước nhảy, một hình ảnh ấm áp giữa chiều đông lạnh. Anh lấy trong túi ra chùm trái dủ dẻ vừa hái được trong rừng, gọi cô bé:
- Cháu ơi, cháu, chú cho nè!
Cô bé dừng nhảy dây, tay chống nạnh, mắt trợn ngược, hét lớn:
- Mày gọi ai là cháu, đồ phản quốc, mày biết bà là ai không? Bà là con gái của giám thị đấy nhé, cút xéo đi!
Viên sĩ quan sửng sốt, giấu chùm trái cây vào túi và lầm lũi bỏ đi trong nỗi buồn vô hạn. Anh không ngờ đất nước tài ba có chiến công rực rỡ, chiến thắng các cường quốc như Pháp, Mỹ và chiến thắng cả những người lính miền Nam được đào tạo chính quy như anh, lại có nền giáo dục tồi tệ đến như vậy!
Đó là những ngày cả đất nước ấu trĩ và đói khổ, nên những tù binh chẳng khá gì hơn. Mỗi bữa họ được phát hai củ mì (sắn) trong cái bát sắt cũ kỹ với con cá khô đầy dòi.
Nỗi khổ lớn nhất của Bảy Tánh, trong những ngày ấy là thèm đường. Y thèm đường quằn quại như người thèm thuốc phiện. Vật vã sùi bọt mép. Một hôm, y liều mạng làm quen với cán bộ coi tù.
Anh cán bộ trẻ tên Nhiên, dân Hà Nội, không như những anh cán bộ gốc nông dân khác, anh coi trọng những người tù là sĩ quan của đối phương. Ngày nhận công tác ở trại cải tạo này, giám thị trại giam gọi anh lên và lệnh:
- Đồng chí đã tốt nghiệp cấp ba, đồng chí tổ chức lớp dạy cho các trại viên về văn hóa và đường lối. Mỹ, Ngụy thi hành chính sách ngu dân, đồng bào miền Nam không được học hành, đặc biệt là những sĩ quan. Trại tổ chức lớp bình dân học vụ, cử đồng chí làm thầy giáo.

Lần đầu mang sách giáo khoa đến lớp, nhìn những gương mặt sợ hãi, anh thấy thương hại họ. Lỗi tại chiến tranh, tại ngoại bang, chứ không phải tại đồng bào anh. Anh nói chuyện và bắt đầu dạy, khi anh bước xuống xem họ viết, anh kinh ngạc thấy các tù binh viết rất đẹp và họ len lén trao đổi với nhau bằng tiếng Anh. Lúc còn học sinh, anh cũng học tiếng Anh nhưng không giỏi bằng họ. Sau khi tìm hiểu, anh báo cáo với giám thị, nghe anh kể ông cười xòa:
- Thì tớ đâu có biết, nghe cấp trên bảo như thế. Nhưng mà cậu cần cảnh giác, đừng quá gần chúng nó. Lũ bán nước ấy cũng rất khó tin!
Từ đó trở đi, anh quý trọng và thân thiện với những người tù.
- Chào cán bộ!
Bảy Tánh lân la lại gần, y là người ít học và chức vụ thấp nhất trong số tù binh, chỉ là trung sĩ cảnh sát, nhưng có tội ác dẫn lính đi khui hầm bí mật mới phải tập trung ở trại này.
- Có gì không anh Bảy?
- Cán bộ Nhiên à, em thèm đường đến chết mất, em bị bệnh nghiện đường, em còn cái đồng hồ mạ vàng, cái này của vợ em mua tặng hồi mới cưới, đây là tài sản duy nhất em được mang vào trại cải tạo. Cán bộ Nhiên ơi, em biết cán bộ thương người, cán bộ cầm lấy, đổi cho em ít đường, không em chết mất.
Nhiên nhìn người tù, nhìn những người bạn coi tù của anh, họ đang ngồi tụm trong gốc cây hút thuốc. Nhiên nói nhỏ với Bảy Tánh:
- Anh cất đồng hồ đi, tôi không lấy đâu, tối nay lại chỗ nhà vệ sinh nhé!

Nhà vệ sinh trong trại cải tạo là cầu tiêu hai ngăn, tức một cái hộp bề rộng chừng hai mét, chia làm hai ngăn, bề cao một mét, miệng cầu là cái lỗ tròn chừng một tấc, mỗi lần đi vệ sinh, tù bỏ tro lên phủ lại. Khi một hố đầy, tù nhân được phân công vòng ra phía sau lùa qua hố kế bên để ủ, làm phân bón rau xanh. Buổi tối, Bảy Tánh nằm thao thức, nhìn đăm đăm về phía nhà cầu. Nghe tiếng gõ nhẹ, y lao tới. Anh cán bộ đưa cục đường qua cửa nhà cầu phía sau. Bảy Tánh thò tay qua cái lỗ tròn, cầm lấy cục đường. Kỳ lạ quá, cục đường ngoài này to gấp đôi cục gạch lại hình vuông, anh cán bộ buông tay và bỏ đi, y kéo cục đường lên thì bốn cạnh của nó vướng lại. Y dở cười, dở khóc, buông ra thì rớt vào phân, mà kéo lên không được. Bạn tù xúm lại hồi hộp không biết làm cách nào. Cuối cùng một anh bạn tù nghĩ ra cách:
- Anh Bảy cọ nhè nhẹ vào thành cầu cho nó bào mòn mấy cái cạnh của cục đường đi sẽ kéo lên được.

Bảy Tánh hì hục kéo lên, hạ xuống, cứ như thế gần một tiếng đồng hồ, mồ hôi mướt như tắm, khi cục đường được đưa lên, mọi người mừng như bắt được vàng. Sau khi chia mỗi người một miếng ngậm cho đỡ thèm, Bảy Tánh ăn lấy ăn để những cục đường ngọt lẫn với mùi phân người. Y vừa ăn, vừa khóc một cách thỏa thuê.
Đường là Thượng Đế!
Bảy Tánh hét lên, tiếng hét chấn động cả khu trại giam. Công an chạy đến rầm rập.
Lách cách... két két.
Cánh cửa nhà tù bật mở.
Có chuyện gì thế? Muốn làm loạn hả?
Dạ thưa cán bộ, anh Bảy Tánh nổi cơn điên.
Điên à?
Dạ.
Lâu chưa?
Dạ mới.
Anh công an nghi ngờ nhìn Bảy Tánh
Ông ta mới hét gì thế?
...
Hét gì?
Dạ ông ấy hét: Đường là Thượng Đế!
Đường à? Đường gì?
Dạ đường ngọt ạ!

Anh công an nhìn vào miệng Bảy Tánh:
- Đường ở đâu anh ăn vậy, ăn cắp của dân à, các anh vẫn không bỏ thói du đãng cướp bóc của nhân dân.
Người tù trưởng buồng, viên sĩ quan đã bị con gái ông giám thị mắng, nổi tự ái khi bị anh công an sỉ nhục, nghiêm giọng trả lời:
Chúng tôi không ăn cắp.
Vậy đường ở đâu ra?
...
Ở đâu ra? - Anh công an gằn giọng.
Dạ của cán bộ Nhiên cho.
Điêu! Anh Tánh đi theo chúng tôi!
Bảy Tánh líu ríu đi theo anh cán bộ.

Băng qua khu buồng giam âm u, trăng miền sơn cước mờ ảo và liêu trai hoang dại chứ không bàng bạc như cù lao quê anh. Anh công an thúc cây súng vào lưng. Bàn làm việc trong Văn phòng Giám thị làm bằng gỗ quý, do các tù binh chạm trổ khá đẹp. Giám thị hất hàm:
Anh ngồi xuống, cho hai tay lên bàn.
Đường ở đâu anh có?
Dạ! Cán bộ Nhiên cho.
Anh đổi gì cho anh ta?
Dạ! Không có gì.
Sao anh ta lại cho anh đường?
Dạ! Em không biết.
Giám thị đập bàn:
Anh đừng ngoan cố, khai đi, anh cho anh ta cái gì?
Dạ! Cái đồng hồ mà anh ta không lấy.
Hừ! Cái đồng hồ à?
Dạ, nhưng anh ta không lấy.
Hừ!
Giám thị quay qua anh công an lập biên bản:
- Ghi vô! "Thượng sĩ Nguyễn Quang Nhiên, mất lập trường quan điểm, có quan hệ mật thiết với trại viên..."
- Anh ký vô.
- Dạ.
- Đưa anh ta xuống phòng biệt giam.
- Xin cán bộ thương!...
- Đi!

Tuần sau, cán bộ Nhiên bị kỷ luật, trả về địa phương. Miếng đường ngọt của Bảy Tánh đã mang lại đắng chát cho cuộc đời của anh công an tốt bụng.

Ngày tự do, về đến cù lao, y lao vào lò đường của bà Năm Trầu, ăn như ma ám. Ăn xong mặt mày đỏ bừng lảo đảo. Bảy Tánh là người đầu tiên biết rằng ăn đường cũng say như uống rượu.

Bảy Tánh phá khu vườn của mình trồng mía, lạ thay ở đất này ai trồng mía cũng tốt, cũng nhiều đường, riêng mía của y cứ tong teo và lượng đường rất ít. Bảy Tánh làm lò đường, mẻ nào cũng hư. Ba năm, hùng hục với nghề mía đường, thành trắng tay, ngân hàng xiết nợ, đất đai lần lượt ra đi, chỉ còn hơn một công đất quanh nhà và cái xe hon đa sáu bảy cà tàng. Cuối cùng, Bảy Tánh đành bỏ nghề mà y yêu thích, xoay qua nghề mua bán và giết heo. Nghề này y hái ra tiền và trở nên giàu có. Dù không thiếu cao lương mỹ vị trong miệng, nhưng y vẫn thèm đường. Trong túi y lúc nào cũng có mấy thẻ đường tán, khi lên cơn, y bỏ một cục vào miệng nhai ngấu nghiến một cách ngon lành.

| Thảo luận(25) |

Địa chỉ trích dẫn

thu thảo

13/04/2009 11:15

Thầy trò Khổng tử bị đói lâu ngày ở đất Trần Thái. Hôm ấy Nhan Uyên kiếm đâu đó một nhúm gạo, bèn vội vã thổi cơm. Do sốt ruột nên cứ lúc lúc lại mở vung thăm cơm chín chưa, tro bếp rơi vào, bèn nhúp lấy mà ăn. Khổng tử từ xa nhìn thấy học trò nhúp cơm ăn, than rằng: "Đến Nhan Uyên khi đói cũng ăn vụng ư?" Rồi thử trò: "Con người hễ lâu không ăn cơm, khi có cơm ăn thì phải cúng thần linh." Nhan Uyên vội xua tay: "Không, không được thưa thầy. Lúc nãy thấy tro rơi vào cơm, con nhúp ra định bỏ đi. Nhưng bỏ thì tiếc, nên đã ăn, như thế cơm này có người ăn rồi, không thể mang cúng thần linh được. Khổng tử giật mình, ngộ ra: "Cái chính mắt ta nhìn thấy mà chưa phải sự thật, hiểu con người khó thay!"

Vũ Ngọc Tiến

07/04/2009 17:15

Chào Hoài Thảo!
Chú cám ơn cháu và hứa sẽ tìm đọc trọn vẹn cuốn "ĐTVV" để có cái nhìn đầy đủ hơn về tác giả, tác phẩm như cháu đã đề nghị. Vài năm trước, khi in tập truyện ngắn " 12 con giáp" và bộ ba tiểu thuyết lịch sử "Ba nhà cải cách" ở Nxb Văn Nghệ, chú cũng nhận được nhiều thư của các bạn trẻ là SV các trường ĐHQG và ĐHSP Tp HCM. Chú coi đó là niềm hạnh phúc của người viết. Hy vọng chú cháu mình sẽ giữ mối liên hệ như chú đã từng với các bạn ấy. (ĐT của chú: 0912048421, Email: ankhanh1946@vnn.vn). Sắp tới, khoảng chừng sau 20/4/2009, theo kế hoạch làm phim cho VTV1, chú sẽ có mặt ở SG 3 tháng, (có đi các tỉnh miền Tây, nhưng chủ yếu vẫn là quanh SG.) Lúc ấy chú cháu mình có thể sẽ gặp nhau trò chuyện thêm.
Chúc cháu Hoài Thảo và các bạn của cháu luôn vui trẻ, hạnh phúc và thành đạt!
VNT

Ha Van

07/04/2009 10:47

Toi rat thong cam voi tac gia khi viet ve canh doan nguoi di den trai cai tao bi nguoi ta nem da va chui rua. Chuyen nay ngay xua la chuyen thuong tinh. Mot co gai phide (Toc uon)di tren duong neu khong biet dung khan che kin mai toc khong giong ai ay chac chan se bi nhung nguoi lam duoi ruong nem bun day dau. Do la su that. Nhung cai canh lay cuc duong qua lo cau tieu la het suc phi ly khong chiu noi. Boi lam gi co cuc duong cung ran den noi khong dap ra duoc (tru duong phen, ma duong phen luc nay o mien bac hiem lam). Rieng ve cai ho xi 2 ngan, tac gia to ra khong hieu chut nao ve no. Day la mot sang kien ngay do nghe dau duoc quoc te ca ngoi vi no dam bao ve sinh trong hoan canh luc do. Ho nay day thi dong kin lai, cho phan muc hoai moi mo ra bon ruong. Chu khong phai ho nay day thi moc phan chuyen sang ho kia nhu tac gia noi.

Hoài Thảo

07/04/2009 08:53

Cám ơn chú Tiến đã trả lời cháu. Chú ơi chú đọc hết cuốn "đất trời vần vũ " đi! Bọn cháu rất thích truyện thiếu nhi của nhà văn này dưới bút danh Dạ Thảo Linh, nhất là cuốn "Long lanh giọt nắng" chú ấy viết trong sáng và tuyệt vời lắm. Cuốn "đất trời vần vũ" này tuy hơi nặng với bọn cháu, nhưng cháu rất thích vì nó cung cấp nhiều kiến thức về nền văn hoá khai khẩn của phía Nam. Nếu chú chưa có chú cho cháu địa chỉ cháu gởi sách cho chú. Cháu nghe nói tạm ngưng phát hành nhưng ở SG bán nhiều lắm chú ạ. (Cháu cũng đã đọc Rồng đá của chú)

Vũ Ngọc Tiến

06/04/2009 12:24

Gửi cháu Hoài Thảo yêu quý!
Chú đọc vài lần chương 15 trong tác phẩm của NM, trước đó chú cũng đọc vài truyện ngắn của nhà văn trẻ này, rất có cảm tình. Thế nhưng thật lòng chú rất buồn và thất vọng khi gặp những đọan văn tùy tiện bịa tạc như đã nêu, cháu ạ! Ai cũng hiểu điều tối giản là văn học không sao chụp máy móc, thô thiển hiện thực, nhưng hư cấu, sáng tạo phải trên cái nền của hiện thực mới đạt hiệu quả thẩm mỹ, ngòi bút mới cất bổng lên được. Thế hệ cầm bút các chú trực tiếp hứng chịu nỗi đau của dân tộc vì nhiều sai lầm, ấu trĩ trong quá khứ, vẫn đang trăn trở tìm lời giải đấy chứ. Viết như NM trong chương 15 này đâu gọi là hư cấu nghệ thuật, chỉ khóet sâu thêm mối thù hận dân tộc mà lẽ ra ta phải dằn lòng quên đii mọi hiểu lầm đã qua. Anh BN trước đây viết "Nỗi buồn chiến tranh" hay chú mới đây viết lọat truyện ngắn về chiến tranh vừa công bố 3/10 truyện trong tập "Rồng
đá" đâu có tô hồng hay sao chụp thô thiển hiện thực mà đau đời lắm, hư cấu cũng nhiều lắm! Song chú luôn tự nhủ phải tỉnh táo kiểm soát cảm xúc, trung thực với lịch sử và tôn trọng hiện thực của đời sống. Có thể chú viết mấy dòng về NM kia hơi nặng nề, song cháu và các bạn trẻ hiểu cho mong muốn của chú rằng các bạn đừng vì sự chi phối nào mà suy nghĩ hay viết ra những điều không có lợi cho dân cho nước mình giữa cái thời buổi nhố nhăng, trắng đen lẫn lộn này.
Chúc cháu hoài Thảo và các bạn của cháu luôn vui khỏe, thành đạt!

Hoài Thảo

06/04/2009 09:31

Kính gởi chú Vũ Ngọc Tiến cũng là người cầm bút sao chỉ đọc có một chương mà chú dùng lời lẽ nặng nề (vốn sống đã mỏng lại lười đọc và lười suy nghĩ, thiếu nghiêm cẩn khi đặt bút) với người cùng nghề với chú như vậy. Chú đã đọc những tác phẩm của nhà văn Nguyễn Một chưa? Cháu nghĩ nếu chú đọc hết chú sẽ nghĩ khác. Cháu muốn hỏi có phải chú là Vũ Ngọc Tiến tác giả của Rồng Đá không?
Hoài Thảo (ĐHKHXH&NV TPHCM)

longhoang

06/04/2009 08:23

Tôi thấy bài viết của Nguyen Hoang Phuong cũng có phần đúng, nhưng xét cho cùng thì tiểu thuyết này cũng không đến nỗi phải bị "lên án" gay gắt thế.
Một vài người xấu không có nghĩa là tất cả đều xấu, như 1 em bé không được tốt lắm không có nghĩa là tất cả em bé đều như thế.

nguyen hoang phuong

05/04/2009 22:57

Đọc nhieu ý kién nói rằng văn học có quyen cường điệu hoá ,người cầm bút phải như nghệ nhân nặnđất sét,một vài chương chưa nói đợpc điều gì, chê văn học thời trớpc minh hoạ... tôi nghĩ ngày nay không ai cấm ai nhưng phải viết cái gì có ích cho con ngơpì đã, phục vụ chính con ngơpì đơpng đại này, hôm nay đã không chấp nhận đợpc thì tuong lai làm sao họ chấp nhận. Tác phẩm phải có sự thống nhất giữa hình thức và nội dung và là một thể thống nhất, một chũ đã nói đợpc nhiều rồi chứ lại một vài chơpng thì hết tác phẩm còn gì để nói nữa. vấn đề này các ông Hải Triều Hoài Thanh đã giải quyết từ thế kỉ XX rồi. Hư cấu nhưng không bịa đặt thoá mạ con nguoi. không thể thoát li hiện thực đợpc , không nên nguỵ biện cho khả năng yếu kém của mình. hãy trung thực và thẳng thắn thì sẽ tốt hơn

thuylieu

05/04/2009 22:25

Lệ thường, những cuốn sách nổi tiếng và có giá trị sau này thường có bước "khởi động" đầy kịch tính vì phải hứng chịu rất nhiều "búa rìu dư luận". Ít nhất tác phẩm này của NM đã tạo được một hiệu ứng xicangdan dây chuyền, ít ra cũng làm tốn hao một chút chất xám của các "nhà nhiều chuyện", thích bình phẩn, soi mói văn chương.
Một cuốn tiểu thuyết có quá nhiều tình tiết gây "shock" phần lớn sẽ tạo được thành công. Ít nhất tác phẩm này đã vượt ra được ranh giới nhàm, tẻ của thứ văn chương bị "tạm giam" mà bấy lâu nay ta thường thấy.
"Có dữ dội lắm không?" - Xin thưa: có!
Vì sao?
Bởi trong bối cảnh mà văn chương chỉ quanh quẩn như "chim lồng, cá chậu" thì NM đã biết "lột xác con ve sầu" để thoát ra cái vòng lẫn quẩn ấy.
Rất dữ dội vì Đất trời vần vũ xuất hiện như "1 vụ nổ hạt nhân" bên những tiếng lép bép của những phong "pháo chuột". Và rất dữ dội khi một "con Hổ" xuất hiện trước 1 bầy "thỏ đế". Và càng dữ dội khi một dòng văn chương như thác lũ ùn ùn đi ngang dòng văn chương "hiền từ đến lặng lẽ".
Một loại văn chương "can đảm" đã xuất hiện, tuy không mới trên thế giới nhưng rất mới ở ta. Chỉ có những ai "không thích mới" cho dù cái áo đã quá cũ rách, chật chội.
Ta hãy nhớ lại phong trào thơ mới xem? Thiết nghĩ tác phẩm "Đất trời vần vũ" này của Nguyễn Một cũng giống như bài thơ "Tình già" của Phan Khôi vậy. Tuy nội dung có khác biệt nhưng viễn cảnh thì có tương đồng.
Mong các quý vị nào "chim lồng, cá chậu" thì cứ ở yên trong môi trường đó, đừng có ý kiến, ý cò, chĩa mũi ra ngoài không gian rộng lớn làm gì và không nên mộng tưởng như "con hổ của Thế Lữ" làm gì cho tai họa.
Mong cho tác phẩm "Can Đảm" (Đất trời vần vũ) sẽ châm ngòi cho phong trào "văn mới".

hoangan070719

05/04/2009 15:39

Tiểu thuyết mà viết thật quá thì y như cục đất sét vô tri. Người cầm bút phải như một nghệ nhân, phải biết nhào nặn cục đất sét vô tri, thô sơ ấy ra những sản phẩm độc đáo, có tính hấp dẫn nhất định nào đó và cần thổi hồn cho nó sinh động hơn.
Tôi thấy "Đất trời vần vũ" của Nguyễn Một đã làm được những công việc của một "nghệ nhân cầm bút".
Một vài chương trong 1 quyển tiểu thuyết cũng chưa hẳn nói lên được điều gì. Chúng ta là người đọc sách thì phải nhìn nhận ở góc độ của 1 người biết đọc sách, không nên nhìn ở góc độ của "1 phụ nữ ghen chồng", luôn "vạch lá tìm sâu".
Nếu đã vạch lá tìm sâu thì tất cả các quyển sách cho dù có giá trị nhất, lừng lẫy nhất đều có rất nhiều sâu các bác ạ.
Tuyểu thuyết mà thật quá thì nên viết "bản tường trình" còn hơn.

Hoa Hạ

05/04/2009 15:31

Thưa ông Vũ Ngọc Tiến! Có thể cách đặt vấn đề của tác giả khơi gợi lại một thời đau buồn của dân tộc, phần nào làm cho ông thấy khó chịu. Cái đó tôi rất thông cảm cho ông.
Hôm nay ông xưng ông là "người trong nghề viết", nên tôi có vài lời gửi đến ông.
Tôi tạm thời để lại vấn đề chính trị trong chương 15, chỉ bàn về vấn đề nghệ thuật. Ông chỉ thấy tác giả mô tả cục đường không như cục đường thật để rồi kết luận tác giả vốn sống mỏng, lười đọc, tác phẩm bịa đặt... thì tôi không biết nói thế nào nữa.
Văn chương Việt Nam một thời gian dài là thứ văn chương phụ họa. Chúng ta luôn luôn bị buộc phải nói "ta xấu địch tốt". Nhà văn cứ luôn luôn có cách nhìn như thế, lâu dần chúng ta quên mất vai trò của nhà văn. Chúng ta lấn sang địa hạt của những người làm công tác tuyên huấn, chính trị.
Thưa ông! Đối tượng mà văn học phản ánh, không thể là việc lao động sản xuất, không thể là việc xây dựng nhà máy, công trường, không thể là chuyện công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước... Cái đó đã có những người ăn lương nhà nước mà viết (chẳng hạn báo chí hoặc cán bộ Sở văn hóa thông tin...).
Đối tượng của văn học, chính là con người (cái này tôi thấy có nhiều người cầm bút hiện nay không nhận ra, có lẽ trong đó có ông chăng?). Nhà văn phải viết về con người, viết về số phận. Bảo Ninh thành công phần nào trong Nỗi buồn chiến tranh là bởi chính anh ấy viết về số phận người lính (tuy vậy ít nhiều vẫn còn ảnh hưởng tư tưởng như tôi nói trên nên rất tiếc tác phẩm này sẽ không được vĩnh cửu).
Tôi không khen tác phẩm của Nguyễn Một là hay nhưng tôi nhận thấy viết văn cần phải viết như thế.

Vũ Ngọc Tiến

05/04/2009 08:46

Tôi chỉ nêu vài nhận xét thuần túy dưới góc nhìn của người trong nghề viết để thấy tác giả vốn sống đã mỏng lại lười đọc và lười suy nghĩ, thiếu nghiêm cẩn khi đặt bút. Một chương sách rất ngắn đọc lên chỉ thấy bịa tạc và sự thô vụng thì thử hỏi tác phẩm đó còn có gì để cho công ty Bách Việt và báo Công An Tp HCM phải cổ súy ầm ĩ?

Nguyễn Minh

05/04/2009 08:34

Đọc tiểu thuyết mà quý vị làm như đọc báo, ngồi cãi nhau chuyện này có chuyện kia không có, thật là buồn cười. Nói vậy thì đọc truyện khoa học viễn tưởng, truyện kinh dị... các vị cãi nhau theo kiểu nào?
Thưa quý vị! Văn học có quyền cường điệu hóa. Nhà văn sử dụng thủ thuật này để tạo ra những hiệu ứng đặc biệt. Nếu không biết cường điệu hóa, mà có gì viết nấy thì anh chỉ là một người viết phóng sự báo chí.
Quý vị cãi nhau về cục đường miền Bắc to nhỏ chừng nào, tôi thấy quý vị quá ấu trĩ. Cục đường to nhỏ cỡ nào cũng được hết quý vị ạ. Không nhất thiết cục đường ở đây phải bằng y chang kích thước cục đường hồi xưa.
Quý vị hãy đọc đoạn văn sau đây:
"Họ mang theo những chú vẹt lông nhuộm đủ màu có thể ngâm những bài dân ca Ý; con gà mái đẻ trăm quả trứng vàng theo nhịp trống panđêrêta; con khỉ đã được dạy dỗ đoán điều anh đang suy nghĩ; cỗ máy vạn năng vừa đơm cúc vừa làm hạ cơn sốt; chiếc máy dể quên đi những ký ức buồn, dữ; lá cao để quên thời gian và hàng nghìn những phát minh khác, tất cả đều rất khéo léo và kỳ thú đến mức Hôsê Accađiô Buênđya cũng muốn chế ra cái máy nhớ để có thể nhớ tất cả".
Nếu lập luận như quý vị, thì đoạn văn trên của Gabriel Garcia Márquez viết trong Trăm năm cô đơn chắc là phải vứt sọt rác vì nó không phù hợp thực tế!
Cái quan trọng là, quý vậy nhận thấy thông điệp nào được tác giả gửi gắm trong chương tiểu thuyết nói trên? Đó mới là vấn đề đáng bàn.

05/04/2009 07:47

Những ý kiến trên trang: http://www.saharavn.com/sach-Dat%20Troi%20Van%20Vũ/index.php?page=1&sub=105&product_type=7&script=index&page_num=1&product=36017&flag1=1
Nhận xét của khách hàng :

lethuthaobh@yahoo.com - thu thảo - bảo hoà, xuân lộc, Đồng Nai:( )

Một cuốn sách rất hay, nhiều đoạn đọc rợn cả người. Lâu lắm mới đọc được cuốn tiểu thuyết hay như vậy.

sontung@gmail.com - Sơn Tùng - Gia Lâm - Hà Nội:( )

Đúng là một cuốn tiểu thuyết cung cấp nhiều kiến thức và đặt ra nhiều vấn đề hay, nhưng đâu đến nỗi đọc rợn người như bạn Thảo nói

lethuthaobh@yahoo.com - thu thảo - bảo hoà, xuân lộc, Đồng Nai:( )

Chắc là anh Tùng là con trai nên không thấy rợn, em đọc cái chỗ ăn thịt người hay mấy vụ thảm sát em ghê cả người

nguyenvantuan@gmail.com - Tuấn- Hà Nội:( )

Có tin cuốn sách này bị Cục xuất bản đề nghị xem xét lại

vuithemvui@yahoo.com - NguyenvuiHN:( )

Một cuốn tiểu thuyết hấp dẫn nếu nhìn từ nghệ thuật kể chuyện và thông điệp mà nó chuyển tải. Lưỡi dao - cù lao dao và những ai nắm giữ quyền lực đó sẽ nảy sinh tham vọng đen tối để hại người và hại mình, nhưng vượt lên trên tất cả, có một điều mà quyền lực và âm mưu không thể huỷ hoại, đó là tình yêu với sức mạnh bất diệt. 2 tuyến nhân vật: Những người nhập cư từ phương Bắc, tài giỏi, lọc lõi và lễ giáo; những người bản địa, ngoan cường, hận thù và cả sự tàn bạo, tất cả khắc hoạ một thế giới của tác giả mang sắc khí "liêu trai" đầy cuốn hút. Song tiểu thuyết còn có cả những "hạt sạn". Tác giả không dùng con mắt khách quan và thiện cảm khi nhìn nhận về mảnh đất và con người Miền bắc và ở đâu đó là cả những người con đất Việt. Hình ảnh man rợ của đoàn người vượt biên đói khát ăn cả thịt đồng loại; hình ảnh bẩn thỉu của những con người chia nhau cục đường dính phân, với tôi, chẳng tạo một ẩn dụ thú vị nào nếu so với hình ảnh của một dân tộc bằng nhân ái, đoàn kết và trí tuệ đã chiến thắng biết bao kẻ thù trong suốt chiều dài lịch sử. Một chút kiên nhẫn, một chút sâu sắc và vị tha, có thể Nguyễn Một đã làm nên một điều gì đó cho không khí văn học nhàn nhạt hiện nay.

05/04/2009 07:20

Trích có một chương trong cuốn sách thì chẳng nói lên được điều gì? Sao nhà văn Nguyễn Một không hề lên tiếng nhỉ, kể cả trong blog của anh? LTN có thể trích thêm những chương hay hơn không? Chương này theo tôi là kém nhất trong tiểu thuyết này

nguyen hoang phuong

04/04/2009 22:21

toi là dan Phu Tho noi co trại cai tao cac si quan che do sai gon,toi o gan do nen cung biet va biet ca o trai tren yen bai nua nhung tuyet khong thay có tình trạng người dân và cả trẻ con ném đá vào người tù, và lại càng không có chuyen em bé xưng là bà với vien sĩ quan kia, vì các em học sinh từ vỡ lòng trở lên đều được giáo dục kính trọng người cao tuổi hơn một cách cẩn thận, anh Một nên đi thực tế và hỏi cặn kẽ hơn đừng viết bừa viết ẩu như vậy là vu khóng những người dân nơi đây. là bôi nhọ nền giáo dục của đất nước chúng tôi là thế hệ mà anh goi là nền giáo dục tồi tệ vây thì anh được hưởng nền giáo dục nào , thật đau khổ cho những thầy cô đã có một học trò như anh,một người đã từng là phóng viên báo tiền phong, tờ báo của tuổi trẻ .Tôi được biết các sĩ quan được phép tiếp tế nên trông họ béo tốt, hoàn cảnh lúc đó vô cùng khó khăn nhưng không đến nỗi ăn cơm mỗi bữa chỉ có hai củ sắn và con các khô đầy dòi. Nếu ăn như vậy liên tục thì tôi nghĩ là anh viết về một trại giam ở đâu đó chứ vào thời điểm đó tôi nhớ không nhầm là có phong trào ăn chín uống sôi, phát động mọi nơi miền núi cũng như đồng bằng, mọi cơ quan xí nghiệp không chừa trại giam đâu, tôi đọc chỗ này có cảm tưởng anh mượn hồi kí của các chiến sĩ cách mạng bị giam ở côn đảo phú quốc .rồi lại còn chi tiết miếng đường đưa qua cái lỗ một tấc, như truyện xảy ra ở văn lang quê tôi âý. Nhà văn nhà báo mà sử dụng ngôn ngữ ẩu tới mức như coi thường người đọc mù chữ vì có những chữ từ dùng nam chả ra nam bắc chả ra bắcnhất là sau 1975 có ai gọi là bình dân học vụ nữa đâu anh Một nhỉ. tôn trọng lịch sử và khi viết phải nắm chắc sự kiện và vùng đất mình phản ánh đừng để người đọc mất thời gian và phí giấy in. Chúc anh đừng bao giờ cho ra loại tác phẩm như vậy nữa.

Lúa Ngô Khoai Sắn

04/04/2009 07:11

Qua câu chữ trong chương ngắn này, tôi thấy Nguyễn Một đầy thành kiến và bệnh hoạn. Miền Bắc nói chung và Lực lượng Công an nói riêng, dù có nhiều điều dở, nhưng dứt khoát không hằn học và mất nhân tính như tác giả miêu tả. Hơn nữa, cách nói xấu của Nguyễn Một chẳng có gì tìm tòi, vẫn là kiểu gán ghép thô thiển mà một số cây bút hải ngoại đã làm. Vậy thì cuốn sách có tác dụng gì?
Mà lại còn được Bách Việt và báo Công an nhân dân PR rầm rộ nữa. Lạ!

04/04/2009 05:50

Bạn Hoàng Lâm hãy vào đường link dưới đây để xem công văn yêu cầu tạm ngừng phát hành cuốn sách của Cục xuất bản. Chuyện có thật chứ không bịa đâu.
http://blog.360.yahoo.com/blog-DWT1NuozeqWV6lK646m74JFnJZYS

03/04/2009 22:18

Ông Tiến nói chuyện cục đường nghe có lý, nhưng dân MB ném đá thì sao không có, trước đó nhiều người dân bị bom Mỹ ném chết họ giận Mỹ Nguỵ là lẽ đương nhiên, có gì là xúc phạm đến cà công đồng MB như ông Tiến chụp mũ nghe to tát quá

H0àng Tuấn

03/04/2009 16:43

Sau 1975, vì công việc tôi co nhieu dịp đến các trai cải tạo, chủ yếu là các trại ơ miền Bắc. Nhiều sĩ quan quân đội Sài Gòn bi giam giữ, cải tạo ở đây. Tôitận mắt nhìn thấy bà con địa phương quanh đó đối sử bình thường với những người bị giam giữ. Nhiều cảm thông, giúp đỡ nữa. Không hề có những điều chửi mắng. xỉ nhục như chương truyên trich như trên. Bữâ ăn của trại viên tương tự như bữa ăn của bộ đội canh gác họ. Cơm đủ no, rau rất nhiều, vì là họ tăng gia được. Thỉnh thoảng có thịt, tuy không nhiều. Nhưng hầu hết cá người bị giam đều có gia đình ra thăm hoặc gửi đồ tiếp tế. Ruốpc, thịt kho măn, lạp xương, trứng vịt...Co người mang đến trai 20, 30 kg đồ tiếp tế theo yêu cầu của người thân trong trại. Không có cảnh ăn bát cơn có mấy củ sắn và cá khô đầy ròi như truyện miêu tả đâu. Xin các nmhà văn hãy trung thực, đừng bịa đặt đẻ "lấy điểm" với một phái nào đó. Xấu làm. muốn làm nhà văn xin hãy làm người trung thực!!

Vũ Ngọc Tiến

03/04/2009 00:23

Đọc 1 chương ngắn (1857 chữ) của tác phẩm, tôi đã nhận ra ngay 2 tình tiết bịa tạc và 1 tình tiết mô tả quá vụng.
Bịa 1: Cảnh những trại viên ra Bắc cải tạo bị dân trong vùng ném đá, xỉ mắng thậm tệ. Thật ra, dân MB lúc đó có thể e dè, lạnh nhạt khi tiếp xúc với họ vì nhiều lý do, nhưng tận thẳm sâu lại rất thương xót, bao dung. Nếu có chăng chỉ có thể là vài đứa trẻ ngỗ nghịch và quá khích mà thôi. Tác giả bịa hoặc nghe nguyên mẫu bịa cũng đều xúc phạm đến cả cộng đồng dân MB là không nên.
Bịa 2: Cảnh em bé gái chơi ô ăn quan được trại viên cho quà đã không nhận còn xưng bà với người lớn tuổi, đuổi ông ta cút xéo. Em bé đó có thể được người lớn dặn dò phải cảnh giác với "kẻ thù giai cấp" không được tiếp xúc và nhận quà, nhưng hành động như trên là phi lý. Nó chỉ có thể xảy ra vào thời CCRĐ (1955- 1956) chứ ở thời điểm sau 1975 thì không, tuyệt đối không.
Cảnh anh cán bộ quản giáo cho nhân vật Bảy Tính cục đường nằm trong chuỗi tình tiết của sự kiện chính trong chương 15 này về cơ bản không sai với thực trạng đói khổ, thèm đủ thứ của kiếp tù thời đó. Tuy nhiên nó lại được mô tả rất vụng, thiếu logic. Thời đó, ở các vùng chợ quê MB và ở chợ bắc qua HN phổ biến loại đường đỏ hay còn gọi là đường đất. Loại bán lẻ đóng miếng vuông cỡ nửa bàn tay, dày chừng 1 phân. loại bán buôn đóng bánh vuông thành sắc cạnh như hòn gạch vồ, nặng chừng 5 Kg. Anh quản giáo ôm cả cục đường bán buôn to như vậy ra cầu tiêu đã khó, tuồn cho trại viên qua vách ngăn hố xí càng khó. Sao tác giả không mô tả khéo hơn, thiếu gì cách, rồi khi Bảy Tính nhận được quà vì sung sướng quá, tay chân run lẩy bẩy và lỡ rơi xuống hố phân có lẽ đạt hơn chăng?

02/04/2009 23:54

Tren blogs cua Bach Viet co dang cong van cua cuc xuat ban. Minh doc roi nhieu cho ron, nhung hay va khong den noi "khong dnah cho nguoi co than kinh yeu

Hoàng Lâm

02/04/2009 21:09

Bạn H L ơi, thông tin của bạn có chính xác không đấy? Hay bạn muốn giúp tác giả tạo xì-căn-đan để bán sách?

H L

02/04/2009 15:14

Cuốn này bị tạm ngưng phát hành rồi. Trong đó có nguyên nhân là vì chương này đây.

me2bong

02/04/2009 14:11

Không biết có phải LTN chơi xỏ tác giả không mà chọn giới thiệu một chương đọc mãi không thấy thần kinh rung rinh.
Hay post lên vài chương nữa luôn đi LTN ơi

TIỂU THUYẾT ĐẤT TRỜI VẦN VŨ VÀO CHUNG KHẢO CUỘC THI TIỂU THUYẾT

Thông báo cuộc thi tiểu thuyết lần thứ 3 (2006 - 2009) của Hội Nhà văn Việt Nam

Thông báo cuộc thi tiểu thuyết lần thứ 3 (2006 - 2009) của Hội Nhà văn Việt Nam

Ngày 26 tháng 6 năm 2009, Hội đồng Chung khảo cuộc thi Tiểu thuyết (2006-2009) Hội Nhà văn Việt Nam đã họp phiên đầu tiên thông qua danh sách 52 tác giả, tác phẩm do ban Sơ khảo giới thiệu và trao đổi về quy chế của Hội đồng Chung khảo.

Nhà văn Lê Minh Khuê, Trưởng ban Sơ khảo đã báo cáo những nét chính của giai đoạn sơ khảo. Theo đánh giả của Hội đồng Sơ khảo, cuộc thi tiểu thuyết lần thứ 3 đã thu hút 247 tác phẩm dự thi, đặc biệt có rất nhiều tác giả trẻ. Không gian đề tài của cuộc thi được mở rộng, ngoài các đề tài về chiến tranh, nông thôn, nhiều tác phẩm đề cập đến đề tài lịch sử và cuộc sống đương đại.

Nhà văn Ma Văn Kháng cho biết, bút pháp cũng được các tác giả tham dự cuộc thi sử dụng đa dạng. Bên cạnh phương pháp sáng tác truyền thống, nhiều tác giả đã sử dụng phương pháp sáng tác hậu hiện đại. Theo ông, cuộc thi chắc chắn thành công và sẽ có tác phẩm đoạt giải cao...

Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội đồng yêu cầu các thành viên tuân thủ quy chế, công bằng và khách quan trong thẩm định, Lễ tổng kết và Trao giải cuộc thi dự kiến sẽ được tổ chức vào quý IV năm 2009, hoặc công bố vào ngày Thơ Việt Nam lần thứ ??? (tháng Giêng 2010).

Danh sách các tác giả, tác phẩm vào chung khảo

(xếp theo thứ tự A, B, C)

Vũ Duy Anh Cách trở âm dương; Y Ban Xuân từ chiều; Thạch Cương Đất thở; Đỗ Kim Cuông Phòng tuyến sông Bồ; Thùy Dương Thức giấc; Khúc Thụy Du Trong cơn mưa; Ngô Hải Đảo Thác Ngầm; Phạm Quang Đẩu Một ngày là mười năm; Nguyễn Quang Hà Vùng Lõm; Kiều Bích Hậu Xuyến chỉ xanh; Nguyễn Phan Hách Cuồng phong; Đỗ Thị Hiền Hòa Heo may về; Nguyễn Tiến Hải Những giấc mơ phẫn nộ; Nguyễn Thế Hùng Họ vẫn chưa về; Nguyễn Xuân Hưng Bí quyết Sài Gòn; Trầm Hương Đêm Sài Gòn không ngủ; Dương Hướng Dưới chín tầng trời; Nguyễn Văn Học Nhà héo; Lê Thị Hiệu Côn trùng; Trương Thị Thương Huyền Đất thức; Lưu Văn Khuê Mạc Đăng Dung; Bùi Thanh Minh Cõi đời hư thực; Nguyễn Tam Mỹ Sấp ngửa bàn tay; Nguyễn Một Đất trời vần vũ; Nam Ninh Khoảnh khắc đời người; Lê Lâm Sau cánh rừng lặng gió; Nguyễn Văn Lân Đảo mây; Phạm Việt Long Giã từ; Thu Loan Hành trình làng; Nguyễn Bắc Sơn Luật đời và cha con, Lửa đắng; Cao Duy Sơn Đàn trời; Thiên Sơn Những cánh hoa lòng; Bùi Ngọc Tấn Biển và chim bói cá; Nguyễn Đình Tú Nháp; Đỗ Minh Tuấn Thần thánh và bươm bướm; Nguyễn Quang Thân Hội thề; Nguyễn Hoàng Chu Đi qua bóng tối; Đỗ Tiến Thụy Màu rừng ruộng; Từ Nguyên Tĩnh Truyền thuyết sông Thu Bồn; Nguyễn Đức Thiện Kiếp người xuống xuống lên lên; Hà Văn Thùy Nguyễn Thị Lộ; Nguyễn Văn Thọ Quyên; Nguyễn Thị AnhThư 24 giờ lên đỉnh; Nguyễn Văn Thịnh Thời bi tráng; Bùi Bình Thi Xiêm Khoảng mù sương; Ngô Văn Phú Lý Công Uẩn; Hữu Phương Chân trời mùa hạ; Nguyễn Khắc Phê Biết đâu địa ngục thiên đàn; Đặng Thiều Quang Bóng giai nhân; Hào Vũ Xa xăm.

Nguồn: Văn nghệ

Phongdiep.net

http://phongdiep.net/default.asp?action=article&ID=7657

Báo Quảng Nam giới thiệu Đất trời vần vũ

Tình yêu là quyền lực cao nhất
15:22 29/05/2009

Nhà văn Nguyễn Một quê Duy Xuyên, nhưng sớm lang bạt kỳ hồ từ thuở hoa niên. Lưu lạc đến miền Đông Nam Bộ, anh dừng bước chân phiêu bồng và chọn Đồng Nai làm quê hương thứ hai của mình. Nguyễn Một được các em thiếu nhi quen biết với bút danh Dạ Thảo Linh qua các tập truyện viết cho lứa tuổi măng non như Hoa dủ dẻ, Năm đứa trẻ xóm đồi, Màu hoa trắng, Long lanh giọt nắng... Còn người lớn lại quen biết anh với tên thật Nguyễn Một qua các tập truyện ngắn, các tập bút ký thấm đẫm chất nhân văn như Tha hương, Như là cổ tích, Giữa đời thường, Dòng sông độ lượng, Quà của đất, Vũ điệu trên đỉnh Kung Pô... Năm 2009 này, Nguyễn Một lại cho ra mắt bạn đọc tiểu thuyết Đất trời vần vũ do NXB Hội Nhà văn liên kết với Công ty Sách Bách Việt ấn hành. Đây là tiểu thuyết đầu tay của Nguyễn Một được viết với thủ pháp đồng hành đồng hiện với cách dẫn dắt câu chuyện khá sinh động, hấp dẫn.

Đất trời vần vũ mượn cái chết không bình thường của Tư Ngồng - Trương Phước Tư, để kể về hai dòng họ Trần - Trương, cũng như sự có mặt của dòng họ Nguyễn ở Cù Lao Dao. Trần Tướng quân và Trương Phước là hai bậc tiền bối có công "mang gươm đi mở cõi" miền Đông Nam Bộ từ thuở xa xưa. Trương Phước vô tình có được "lưỡi dao quyền lực" của A Múi - Nữ hoàng vương quốc Phù Nam, từ "thế giới song song" hiện về trao tặng. Vì muốn tranh quyền đoạt lợi, hai bậc tiền bối ấy đã ngấm ngầm tìm cách hãm hại nhau. Trải qua bao cuộc bể dâu, con cháu của hai dòng họ Trần - Trương vẫn không nhận ra sai lầm của cha ông, tiếp tục dấn sâu vào vũng bùn tội lỗi. Cùng tham gia chống giặc ngoại xâm trong cuộc chiến tranh giải phóng của dân tộc, nhưng vì thấy người yêu của Trần Đình đẹp người đẹp nết, Tư Ngồng muốn chiếm đoạt làm vợ, ông ta đã quy chụp cho Trần Đình cái tội tày trời đem xử bắn! Đất nước hòa bình thống nhất. Tư Ngồng trở thành một cán bộ to, có thế lực ở Cù Lao Dao, nhanh chóng bị tiền bạc và gái đẹp làm thoái hóa biến chất. Ông ta đã sử dụng "lưỡi dao quyền lực" vào mục đích đen tối để rồi bị bể tim và chết... Giọng văn Nguyễn Một kể chuyện có duyên, đan xen giữa quá khứ và hiện tại, giữa hư và thực, tạo nên sức hấp dẫn đối với độc giả.

Qua tiểu thuyết Đất trời vần vũ, tác giả còn giúp cho người đọc hiểu thêm về mảnh đất và con người miền Đông Nam Bộ: "Con người ở đây lọc lõi và khôn ngoan hơn miền Tây Nam Bộ, họ có một chút khôn ngoan của người miền Bắc, một chút khốc liệt của người miền Trung, một chút phóng khoáng của người miền Tây và một chút lọc lừa của người Tàu, một tính cách đặc thù của miền Đông" (tr.14). Tên gọi cù lao có từ bao giờ và xuất phát từ đâu? Tác giả cho biết: "Tên gọi cù lao có nguồn gốc ngôn ngữ Mã Lai, chỉ sử dụng nhiều ở miền Nam Việt Nam". Sự hình thành vùng đất mà Nguyễn Một chọn làm quê hương thứ hai của mình cũng được nhà văn lý giải: "Miền Đông Nam Bộ nằm dưới chân cao nguyên Langbiang đổ dài xuống biển Đông và châu thổ sông Cửu Long, gồm các bề mặt cao nguyên thấp và những ngọn đồi lượn sóng do các núi lửa hoạt động hàng ngàn năm hình thành" (tr.143). Nền văn hóa của miền Đông Nam Bộ cũng có những nét đặc trưng, đó là văn hóa khai khẩn. "Dấu hiệu của văn hóa khai khẩn là sự bình đẳng, trong khi ở xứ Bắc, còn chuyện chồng ăn nhà trên, vợ ăn nhà dưới, thì tại các vùng đất Nam Bộ chồng và vợ cùng ăn ngoài bờ ruộng", "anh giữ trâu nhưng được ngồi cùng mâm với chủ" (tr.181-182).

Sử dụng thủ pháp đồng hành đồng hiện để phản ánh về mảnh đất và con người miền Đông Nam Bộ nhuốm màu huyền ảo, Nguyễn Một đã sáng tạo nên một tác phẩm vừa hư lại vừa thực với nhiều phận người đầy bi kịch. Tính nhân văn của tiểu thuyết Đất trời vần vũ được tác giả gửi gắm qua thông điệp của ông già tiên tri ở "thế giới song song": "Nó (lưỡi dao quyền lực - NV) có thể hủy diệt tất cả, trừ tình yêu, hay nói chính xác hơn là những người phụ nữ đang yêu. Tình yêu là thứ quyền lực cao hơn mọi thứ quyền lực khác". Là tiểu thuyết đầu tay nhưng Đất trời vần vũ đã gây được tiếng vang, đó là thành công của Nguyễn Một - nhà văn xứ Quảng đang sống ở Đồng Nai.

LÂM BÌNH THÁIhttp://www.baoquangnam.com.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=17985&Itemid=134

Gặp bà Mộng Cầm

Tình cờ lục lại được bài viết của mình đăng lên Thanh Niên từ năm 1996

GẶP BÀ MỘNG CẦM Ở PHAN THIẾT
Tôi đến Phan Thiết một chiều cuối đông, nắng chói chang, mà gió thì lại lạnh buốt, không khí mằn mặn mùi muối biển làm xao xuyến đến dại người. Bỗng dưng tôi nhớ tiếng kêu trầm thống" hỡi Phan Thiết ! Phan Thiết !" của thi sĩ tài hoa bạc mệnh Hàn Mặc Tử.
Buổi tối, một người bạn đưa tôi lang thang các đường phố cũa thị xã để cảm nhận sự đa dạng của phố biển. Đủ nghề, đủ người hoạt động náo nhiệt, mùi nước mắm, mùi bánh căn, mùi tanh tưởi của cá biển hòa quyện mùi nồng mặn của gió biển tạo nên một không khí đặc thù " rất Phan Thiết". Những ngôi nhà lợp ngói vẩy cá, rêu phong, cũ kỹ lọt thỏm giữa kiến trúc tân kỳ, lặng lẽ trầm mặc như hoài niệm về quá khứ xa xăm. Con đường dẫn ra bãi Hàng Dương mở rộng thênh thang, bên phải là các toà nhà lớn sừng sững trắng toát, còn bên trái sát phía sân gôn, những cô gái váy đỏ thấp thoáng trong các quán đèn mờ. Sau một vòng phố xá, bạn đưa tôi đến một quán café nhỏ nằm trước sân một căn nhà kiểu cổ. Bàn ghế đặt ngoài trời, không bảng hiệu. Chúng tôi ngồi bên ly café đen, co ro trong áo lạnh chống lại những cơn gió biển. Bạn tôi bảo:" Đây là quán café Mộng Cầm". Tôi ngạc nhiên:" Mộng Cầm ?"." Đúng, đây là nhà của bà Mộng Cầm, người yêu Hàn Mặc Tử". Tôi lặng nghĩ về mối tình đẹp đẽ và đau đớn đã đi vào huyền thoại thi ca, nhớ lại tiếng kêu xé lòng của Hàn thi sĩ :" Làm sao giết được người trong mộng. Để trả thù duyên kiếp phũ phàng ?".
Sáng hôm sau, bạn tôi bận việc, tôi một mình trở lại quán Mộng Cầm. Bà Mộng Cầm đã 80 tuổi, tóc trắng như cước nhưng da mặt còn hồng hào. Khi nghe nhắc đến Hàn Mặc Tử, đôi mắt của bà chợt long lanh, tươi trẻ. Vẫn minh mẫn, bà say sưa kể lại cho tôi nghe cuộc gặp gỡ định mệnh ngày xưa. Cái ngày mà nhà thơ lặn lội từ Sài Gòn ra đến Mũi Né để tìm bà, kể từ đó về sau cứ mội chiều thứ bảy, họ lại gặp nhau ở Phan Thiết.
Hai năm yêu nhau, từ Lầu Ông Hoàng đến Mũi Né đã bao lần chứng kiến dấu chân của hai người. Ngày ấy, trường Hồng Đức là ngôi trường của thi sĩ Bích Khê- cậu ruột Mộng Cầm và bạn tâm giao của Hàn Mặc Tử. Để tiện cho những cuộc hẹn hò gặp gỡ ,bà bỏ học nghề thuốc để về dạy học tại đây. Bà còn nhớ rõ, ông đã gởi cho bà 41 lá thư tình đầy ắp những lời yêu thương. Ngày theo chồng, bà gởi lại mẹ mình ở quê lưu giữ. Vì mẹ bà không biết chữ cứ sợ đó là truyền đơn nên để hết vào hộp bánh Bich-Qui và chôn xuống sau vườn. Khi bà trở về tìm lại thì thư đã bị mục ruỗng tất cả. Tiếc thay !
Cô gái ngày xưa có đôi mắt đẹp làm say lòng thi nhân tên thật là Huỳnh Thị Nghệ, cái tên dân dã của miền quê Quảng Ngãi.
" Nghệ hỡi Nghệ, muôn năm sầu thảm
Nhớ thương còn một nắm xương thôi..."
Bằng giọng run run khàn đục của người cao tuổi, bà say sưa đọ

Nguyễn Một - Văn chương và vùng đất - Phan Đình Minh

Nguyễn Một

Văn chương và vùng đất

Phan Đình Minh

Một không phải nhà nông học mà nói chuyện như một chuyên gia về môi trường. Dòng sông là con người. Một rất giống dòng sông nơi Một đang oằn người vượt dốc - Sông Đồng Nai. Đầy đặn, đườn đưỡn, tràn trề... "Nguyễn Một chưa trình làng tác phẩm văn học đỉnh cao nhưng đã trường vô khối vấn đề văn học dáng dấp núi đồi"- Hậu tiên tửu (Votka tửu), nghĩa là cuộc trà dư tửu hậu. Một đàn anh thế hệ trước, xứ Bắc, buông câu.

"Câu nói bất hủ của Pavencooxaghin"; Con chim nhỏ lao ngực vào gai hoa hồng nhọn hoắt rồi cất tiếng hót hay nhất trong đời - Tiếng chim hót trong bụi mận gai; chiếc lá trên tường dường kéo dài sự sống của cô bé - truyện Henry (điều này là tôi ngẫm )... đấy là gạch vàng xây lên đền đài văn học bất hủ, chủ nhân bất hủ trong đời sống văn học đương đại. Sinh thời, nhà biên kịch Lưu Quang Vũ nói: "Nếu đánh đổi hết những tác phẩm văn học của tôi đã có lấy một câu thơ hay, để đời, tôi cũng sẽ đổi". Nhà văn mạnh về chi tiết, giầu có vốn sống. Mọi người nói Một vậy, nhưng tôi vẫn thấy Một sống, Một nói chuyện, cái tình... và tính cách thô tháp của Một tuyệt hơn nhiều văn chương Một. Cũng may Một chuyển từ nghề dạy học sang viết văn, cứ, cứ đà làm nghề gõ đầu trẻ, nguy cơ Một sẽ tạo một loạt các cô cậu, mẫu người công tử xứ miền Đông như chơi vậy.

Nghe đồn, có người con gái xứ Bắc rất xinh đẹp, đẹp cỡ "thanh long vùng cát" mê Một. Phải lòng cái tính rổn rảng, ồ ạt, sông xênh mà sẵn sàng quên hắn đã vợ hai con, yêu hắn như tầu hỏa... Hắn như con ác thú trước người đẹp. Hắn nhớ nhung, lồng lộn boots vé trong cơn cuồng si từ một phi trường bay ra Bắc một ngày giáp tết (nghi lắm, độ chính xác của thông tin!) để gặp người đẹp, nhưng khi nưng chừng trời hắn phải y ô ga để bình hòa thân nhiệt, hòa loãng ý nghĩ đàn ông ngơi ngơi chỗi dậy. Để rồi tã tười, mệt nhoài trong xa cách, để giữ an toàn bông hồng pha lê, vừa đặt chân xuống sân bay, hắn vào ngay nhà chờ, chờ chuyến bay cứu hồi sau đó... Hắn vậy. Con đò Trương Chi cứ neo hoài trong lòng hắn, lòng nàng, để người đẹp vài năm nay mãi chẳng chất củi lòng với gã trai nào.

Ngoài Bắc thường thường nhà văn bước ngay từ đời sống làm văn sỹ, nhưng cây bút miền Trong hình như đều phải qua bước đệm phải là nhà nghiên cứu, nhà ngôn ngữ, dân gian học... rồi mới trở thành nhà văn. Nhà văn Nam Sơn, nhà văn Nguyễn Quang Sáng, Trang Thế Hy... trước khi trở thành nhà văn các "nhà" này đã là nhà nghiên cứu, nhà ngôn ngữ học...

Cứ nghĩ văn đàng Trong giông dài, dễ dãi, xôi xổi... cho rằng những nhận xét kia chỉ là lời nói. Văn chương Nam bộ là sự kết tinh, trưng cất đời sống một cách hiện vật trong văn học chứ chắc chắn không phải là thứ gì lỏng, xốp như ai nghĩ. Cái phóng khoáng, cập nhật thường lột tả, vu khoát chính xác gần như tuyệt đối cả trong định lượng và định tính ở văn Nguyễn Một. Đọc Một còn thấy Một trong rất ít các nhà văn miền Đồng, miền Tây xứ Nam ngõi được ra ngoài cái gọi là Phong cách phương Nam. Tức là tính chuyện trong truyện, trong tiểu thuyết, trong các thể loại khác... không còn coi là thứ yếu, xương cốt Nam bộ hoặc được thể hiện một cách trực thuật mà đã nâng lên, xem chỉ là yếu tố trạng tính, dữ liệu,.. thôi. Tính chuẩn mực, rung lạp cả hàm lượng đúc rút nữa, đã được nhà văn dụng công trong câu chữ, từng ngoại khái thăng hoa sương khói, từng giấc mơ của nhân vật, đến nửa bước thung dung... để chắt chiu ấp lên tình huống đắt, chia lát đâu đó trong từng tác phẩm. Đây sẽ là cái cốt, cái lõi của ngòi bút nhà văn. Pau-tốp-xky lấy chi tiết làm trọng; Hê min uây lấy đối thoại làm giá trị tác phẩm mình; sinh thời Nguyễn Công Hoan nói: truyện cốt ở tựa và kết... suy cho cùng tất cả chỉ để phục vụ mỗi mục đích chuyển tải thông tin đến độc giả bằng phương tiện ngẫm, kể và tả mà thôi. Và quan trọng là phải thể hiện trong trạng thái đi trong sương, đừng tỉnh táo quá... thì sẽ ra tác phẩm tốt. Hãy đọc Đất trời vần vũ của Nguyễn Một mà xem. Cảm giác các chương hồi trong đó nhà văn viết trong trạng thái cố ép mình tỉnh táo, hoặc mỗi lần đẫm người sáng tạo, nhà văn phải ỰC thật nhiều giọt cafe đặc sánh để lựa dữ liệu nào quý, dữ liệu nào cần đưa ra trong lúc mình đầm đìa vô vàn mạch nguồn và cái cách thắp sáng đèn thợ mỏ trên đầu nhiều khi không đem lại hiệu quả gì... nhà văn càng phát hiện ra vô vàn mạch nguồn, vỉa quặng, càng cố tỉnh táo để chọn, để sáng tạo, thì càng ngập trong trạng thái sương khói... và cuối cùng Đất trời vần vũ ra đời vậy. Nghe đâu đó "nhà văn thường không có trí nhớ tốt". Nên hiểu một cách đơn thuần là những hạt sỏt, những mảnh gió, phần nhỏ của hạt sương mai, câu nói, giáng hình, sự việc, truyền thuyết... nhà văn thu nhận quá nhiều trong đời sống khi nạp vào vỏ não dữ liệu xóc lộn hoà tan và chỉ định vị mơ màng trong cảm thức, cách lấy ra là bắt buộc phải nhờ những trạng thái chênh chao, chòng chành tâm lý, sự thoát tục ý niệm, tách mình hoàn toàn khỏi lý trí để đào sới, móc máy, tìm ra. Có nghĩa, phải dùng khả năng đặc biệt, thứ công cụ đặc biệt, trong thời điểm giao hoà đất trời đặc biệt mới có thể lấy để dựng lên tác phẩm. Điều này khẳng định phải ở những thời khắc đặc biệt tác giả mới viết ra những tác phẩm để đời.

Văn Một không có chỗ cho áng mây, vệt nắng ầy à. Mọi thứ đều trực diện, dễ hiểu, cả lúc trai gái sắp hôn cũng không cần... mào đầu. Vậy mà người khó tính nhất chẳng chê, đó là cái văn riêng, hiếm.

"... Đó là loại nấm tự nhiên, mọc ở các gò mối, ăn rất ngon.Vào mùa nấm, những người thợ đá và những thợ rừng gói vào lá chuối nướng ăn, ngọt lịm như tổ yến vậy. Chàng ở đây đến mùa mưa chàng sẽ được thưởng thức. Nấm mối là món quà tặng của thế giới song song dâng tặng cho thế giới vật chất. Những ai được dẫn đường mới tìm được nấm, nếu không ở ngay trước mắt cũng không nhìn thấy.

Cô gái dịu dàng ngả đầu lên đùi chàng, hương thơm từ cơ thể nàng tràn ngập cả không gian, Trương Phước ngây ngất trong mùi thơm quyến rũ ấy. Chàng đặt nụ nôn trên môi nàng

•- Ông già tiên tri quả quyết rằng, đến khi thiếp lớn, chàng sẽ đi tìm thiếp, chúng ta có duyên tiền định. Chàng sẽ đến xứ này và cùng thiếp se duyên. Ông tả cho thiếp hình ảnh của chàng, trong những giấc mơ của thiếp, luôn hiện lên hình ảnh của chàng. Hôm chàng đến rừng tre trên lưng con bạch mã, thiếp đã nhận ra chàng".

Hoặc:

"Ông Mười Cao còn kể cho tôi nghe nhiều chuyện nữa, nhưng tôi quên dần chuyện chính sử của vùng Biên Trấn, mà lại nhớ những chuyện bàng bạc xa xưa, với cái hoang sơ đầy thơ mộng trong thời thơ ấu của người kể chuyện. Không gian xưa ấy, hấp dẫn tôi nhờ vào chất giọng nói thuần Nam, chất phác hiền hậu và ánh mắt say sưa của ông nhìn xuống dòng sông Đồng Nai, mỗi khi kể chuyện cho tôi nghe bên tách cà phê nguội ngắt. Những câu chuyện kể luôn xen lẫn những kỷ niệm buồn vui, những thăng trầm của đời người, của vùng đất ông đã sinh ra và lớn lên suốt nữa thế kỷ. Dù bận rộn với trăm ngàn công việc không tên, nhưng ông vẫn luôn sống với kỷ niệm về thời thơ ấu nhọc nhằn bên dòng sông Đồng Nai. Ấn tượng về dòng sông qua những lần kể chuyện lớn dần lên trong tôi.

Có lần tôi cùng ông đi dọc bờ sông, ông khoát tay một vòng chậm rãi :

- Tôi sinh ra ở đây, gia đình đông anh chị em, tôi thứ mười nên cha mẹ đặt tên là Lê Tấn Mười. Năm Nhâm Thìn (1952) tôi mới được ba tuổi thì Biên Hoà ngập lụt, trận lụt lịch sử đó chưa bao giờ lặp lại trên đất này, từ đó đến nay, sau này nghe cha mẹ kể lại thấy cơ cực chẳng khác gì miền Trung. Ngày ấy, ven sông còn hoang vu lắm, đá chập chùng, tre mọc thành rừng, sáng sớm đi học ở Trường tiểu học Nguyễn Du còn sợ cọp vồ"

Đọc Một, có lúc tưởng như ta và cây đa đang văng vẳng nghe ông cụ già rổn rẳng đọc nghe. Đọc lúc trưa hè yên ả. Đọc như đọc hịch. Một, tiết chế ngẫm, kể ít, và tả nhiều. Văn tả, nhất là tả động của Một, có thể thay cho cả ngẫm và kể. Đó là "bệnh", của người vốn sống đuề huề và cũng là cái tạng phương Nam, cũng là thế văn mạnh, hiếm.

Cách đây mười năm năm. Tôi về Đồng Nai, uống rượu, vớt cá, tắm đã trưa hè, rướn người ngặt vú sửa chũn chĩn nhúng sông tại một quán rượu sát mí nước. Cảm xúc dâng, tôi viết một truyện ngắn. Giữa mưa tầm tã, tôi ra đứng giữa cầu Đồng Nai, giữa đêm, nhìn về cù lao Cảnh, và trong phút phấn khích, tôi tuột mũ, áo, đằm mưa hàng tiếng đồng hồ. Đêm đó tôi sốt gần 42 độ, rồi viết được cái truyện có tựa Qua đường, một trong những cái đời văn tôi ưng nhất. Chỉ hiềm rêu rao bốn năm trời chẳng tờ báo nào đăng. Ngày đó, sông Đồng Nai sạch lắm, trong lắm, ngọt lắm. Ở một cái Ký gì gì, Một kể, "từng đàn cá bay rào rào xuống sông". Lúc giầm mưa trên cầu Đồng Nai, hình như tôi có thấy điều này. Thế mà trước, Một đã dự báo "sông Đồng Nai sẽ quằn quại, dòng Thị Vải sẽ chết thôi". Đúng vậy, giờ nó chưa chết hẳn nhưng đang nguyềnh ngoàng ngoắc ngoải bởi mấy chục con cọp, con bạch tuộc, con bò tót sắt là hàng chục khu công nghiệp đẻ ra sắt thép, cao su, mì tôm, mì chính... nhổ thừa, nhổ vô tội vạ xuống lòng sông hiền hoà ngọt nước những thứ phế thải úa cây, chết cá làm sông đỏ ngầu, đặc sánh, chảy máu ồng ộc. Buồn quá.

Ở trên đã nói: "Văn Một không có chỗ cho..." thế mà mỗi lần nói về sông lại thấy Một mềm đi, mềm vì yêu quá dòng sông nơi hắn đạy đuỗi oằn mình. Mềm vì sông thuần phục hắn lâu rồi. Viết chính diện sông, Một có những đoạn văn đọc thăng hoa, ngây ngất.

"... Thả tầm nhìn dọc bờ bãi bên sông, nơi có con đường mới mở thẳng tắp phía sau chợ, tôi tưởng tượng qua lời kể của ông :

Bờ sông Đồng Nai với những hàng cây bằng lăng trổ hoa tím ngát. Những bụi cây Gừa buông bộ rễ hững hờ trên mặt nước như những cô gái ngồi chải tóc bên sông. Mùa hè đến, bờ sông lảnh lót bài hoà tấu rộn ràng của bầy chim chích choè về ăn trái Gừa chín. Những đứa trẻ lang thang dọc bờ sông với cái cần câu không có mồi vì cá nhiều vô kể, nhiều đến nỗi chỉ cần ném lưỡi câu không xuống nước là có thể câu được những con cá to như bắp tay. Mùa nước lên có thể bắt được những con cá ngược to như thân cây chuối, mùa nước rút cá con bay vun vút, mang rổ hứng chừng vài chục phút về kho tiêu ăn không hết...

Tôi thật sự ngạc nhiên bởi dòng sông Đồng Nai trong ký ức của ông Mười Cao lại huyền thoại và đẹp đẽ như vậy. Tôi nhìn dòng sông oằn mình chở nặng các chất thải của đời sống công nghiệp và thì thầm hỏi: "Có thật như thế sao sông ơi?" "Có thật đấy, ngày xưa như thế đấy". Câu trả lời xa xăm vọng lại, đầu óc mơ hồ tôi không rõ câu trả lời của dòng sông hay của ông Mười Cao đang ngồi dõi ánh mắt thăm thẳm về phía bên kia sông, nơi vạt nắng vàng đang trải lụa trên những hàng cây.

Thế đấy, giờ hò hẹn bạn văn chương, hình như Một không rủ ai ra bờ sông Đồng Nai uống rượu nữa.

Cái Ký tôi thích nhất của Nguyễn Một là "Thúng quà quê". Tôi nghĩ, đây là một trong những tác phẩm tốt của Một và là Bút ký có hạng bây giờ. Nó từa tựa như "Nhà ba hộ" của Nguyễn Văn Thọ, "Chuyến đi săn cuối cùng" của Sương Nguyệt Minh; "Lời nguyền dòng họ"- Tạ Duy Anh;... Kể ra, so sánh cái sự được, sự hay của Ký với truyện thì có vẻ ngô nghê gì ấy, nhưng tôi cứ đánh sóng, cứ nói vậy, ai chê thì chê. Thực ra, truyện hay sẽ là ký mà Ký hay cũng sẽ là Truyện. Viết được Ký để người đọc cảm nhận (ở một bình diện nào đó) như một truyện ngắn hay, thì đấy là thành công ngoài tưởng tượng của nhà văn. "Thúng quà quê", ngoài những giá trị văn học nó đã dồn lén giai đoạn lịch sử máu lửa vào những sự việc, trăn trở, vận mình của một lớp người, không kể giới tuyến, ý thức chính trị vào những giá trị thăng hoa của cuộc sống đó là tính nhân bản và lẽ người trong hành trình thơ ấu, tâm tưởng của một cậu bé sống bằng nhiên trong một đất nước máu lửa rang người. Ở đó, những đứa trẻ vừa sinh, tiếng khóc, nghe đã phải khác, phải át tiếng bon rền đạn nổ. Ký viết ngọt, và chân. Đọc nhiều lần Ký này, mà lần nào tôi cũng rưng rưng và bao giờ cũng cảm giác nghèn nghẹn nơi ngược trái.

Tôi sẽ dành vài ngàn từ để nói về Đất trời vần vũ, tiểu thuyết vừa ra đời đã gặt hái nhiều khen chê, khẩu chiến, bút chiến cả trên báo viết, báo mạng cả những lúc trà dư tỉu hậu các cuộc hội ngộ văn chương và hiện tại Đất trời vần vũ đang tạm dừng phát hành, hiểu đơn giản là bị đình. Sự đình lại thiển nghĩ có khi hay, như chuyện tái ông mất ngựa của một thân phận văn học (xin được nghĩ hoàn toàn ở khía cạnh văn chương). Đã có rất nhiều người, nhiều nhà văn nổi tiếng đọc rồi nói về Đất trời vần vũ. Tôi biết, có người đọc qua qua, rồi nói, có người cầm trên tay, nhìn bìa rồi nói, có người đọc kỹ, đọc ba bốn lần rồi nói chẳng được bao. Và lại có người nghe thông tin về Đất trời vần vũ rồi phán. Còn cái câu "Đất trời vần vũ không dành cho những người yếu bóng vía" nghe sạo quá. Cái người viết mấy dòng giới thiệu Đất trời vần vũ trên một tờ báo nào đó, thoáng đọc tôi đinh ninh sẽ là chưa đọc hết tác phẩm đâu. Vì xét khía cạnh nghề, nhòm qua là biết. Đất trời vần vũ có răm sự kiện, hình tượng... thuộc lối spine-chilling; bloodcurdling (rợn người). Vì vậy, nó mới có giá, chứ từ đầu chí cuối đọc đều gai thì Đất trời vần vũ thành tập sách ma, liệt vào loại sách kinh dị mất rồi. Cái lớn, cái được, thành công ở tiểu thuyết đã nói ở trên. Tôi là người chính thức cầm trên tay tác phẩm thì chưa nhưng tôi đã đọc từ bản thảo thô đầu tiên trên máy tính tác giả ưu ái gửi cho.

Có triết gia nói: "Muốn có tác phẩm để đời cần ba điều: Vùng đất, dân tộc đó có gì để viết; vùng đất, dân tộc đó có nhà văn xuất sắc không; và nhà văn đó viết có đúng vào thời điểm sung sức, phát tiết tinh hoa?". Đồng Nai là miền đất Nguyễn Hữu Cảnh kinh lược xứ Đàng Trong khai phá khi còn rất hoang vu. Ông đặt Đại bản doanh ở Cù lao Phố; lấy Đồng Nai làm huyện Phước Long, dựng dinh Trấn Biên, lấy xứ Sài Gòn làm huyện Tân Bình, dựng dinh Phiên Trấn, đất đai mở mang ngàn dặm. Ông chiêu mộ lưu dân lập nghiệp, tổ chức bộ máy hành chính từng bước hanh khai, khuyến khích phá hoang, thúc đẩy Cù lao Phố hưng thành cảng thị sầm uất, năng động nhất Đàng Trong suốt thế kỷ XVIII. Ông lại phụng mệnh chúa Nguyễn Phúc Chu dẹp vua Chân Lạp giữ vững biên ải phương Nam. Đồng Nai có Chùa Ông, thờ Quan Vân Trường, dũng tướng hiển thần đời Tam Quốc - Trung Quốc, dựng năm 1684 gắn liền hành trang mở cõi; ở đây còn khai quật được tượng Phật Bà xác định phong cách nghệ thuật tiền Angkor hay hậu Óc Eo, niên đại thế kỷ thứ VII-VIII sau Công nguyên. Vậy, điều kiện cần đầu tiên để có tác phẩm tốt là đủ đầy, "Đất trời vần vũ" được dựng với tâm thế, thế. Và "Nguyễn Một bị tác phẩm lôi đi"- Quả không sai. Nguyễn Một đang sung sức, sẵn sàng nhất ở thời điểm từ trước đến giờ. Tôi trong số rất ít người được may mắn tham gia hành trình trong hành lộ giao hoan Đất trời vần vũ. Những lúc khuya khoắt, hay khi chính ngọ, quãng say mềm đang viết, khi đang nghĩ, khi chớm ấp ủ, gợt, vun những chi tiết văn học tái tạo dằng dặc quãng lịch sử máu lửa ba trăm năm mà cù lao Phố, mảnh đất giờ tồn tại chiếc mộ vọng của Thượng đẳng công thần đặc Trấn phủ Chưởng cơ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, chắc chắn là cù lao Dao trong tác phẩm Một thường kể, nhắn tin se sắt hoặc hân hoan chia cảm xúc. Khoan nói về giá trị nghệ thuật, khoan nói về diễn tiến của sự chuyển tải thông tin bằng ngôn ngữ nhiều chiều khác lạ. Có thể khẳng định Đất trời vần vũ là một dấu ấn, khắc dấu mạn thuyền về một thiên văn học giá trị của xứ sở suốt mấy trăm năm đất rựng trời vần vũ này.

Đất trời vần vũ được viết khác so với các lối cách diễn tiến những tác gia tiểu thuyết. Đất trời vần vũ có dáng dấp từa tựa như Quovaris (tôi muốn nói là cách tiếp cận vấn đề của tiểu thuyết). Cũng người dẫn chuyện, kể chuyện, xưa gắn với nay, truyền thuyết gắn với đời sống thực; sức mạnh vũ trụ quyền năng gắn với trần thế; thế lực gắn với người bị áp bức và trên hết là sức mạnh, quyền năng của tình yêu được trải dài trong nhiều chương, rồi cao hơn nữa là vấn đề hành tiến văn hóa, lẽ người trong tác phẩm. Rất nhiều câu chuyện, điển tích, được kể như một chứng nhân, hòa loãng, tan vụn trong đời sống song hành dã sử, hoặc ẩn dụ, là mầm cây trong những nhân vật văn học (tôi xin nhấn mạnh, là nhân vật văn học) mà khi đọc, độc giả chỉ cảm nhận được xử lý tình huống của tác giả là thông điệp, trạng huống, chứ không đưa đến những câu chuyện, hành động cụ thể. Chính vì vậy người có nghề (ít nhất là nghề đọc) sẽ cảm được cái hay, cái vượt của Đất trời vần vũ, còn người đọc qua, hoặc hiểu sơ giản, máy móc sẽ cảm thấy lỗi bởi tôi tin rằng, với bút văn ngót hai chục năm Nguyễn Một, hay bất cứ một nhân mới vào nghề cũng đều có thể nhận thấy và sửa ngay. Có câu chuyện: Cồng chiêng Tây nguyên của ta được công nhận là di sản văn hóa thế giới. Nên hiểu là unesco công nhận là công nhận cái không gian cồng chiêng của Tây Nguyên chứ mấy bộ cồng chiêng này sánh sao những bộ cồng chiêng ở vùng Suncothai -Thái Lan, giàn cồng 10 chiếc có tên là bonang của indoneisa nổi tiếng khắp Đông nam á... Xin được cắt nghĩa chuyện là ở chỗ này!

Không gian văn học Đất trời vần vũ được thẩm cảm bởi không gian suốt chiều dài lịch sử ba trăm năm, được tái hiện từng đường nét, các nối, dựng đứng trong nhiều sự việc, điển tích và điều đặc biệt là tái hiện trong từng tính cách nhân vật, từ Trần tướng quân, đến Ba Chuông, từ nhà thơ đến nhân vật thầy Trí; từ một Tư Ngồng ghê rợn đến cô Gấm hồng chuân nghi ngờ cả con tim mình nữa; nhân vật Trần Đình sống kiêu hùng, chết oan khiên đến đoạn trước bênh biêu mà sắc đậm reo trong tiếng mõ chiều cuộc đời ni cô Diệu Lan... và cả lưỡi gươm Trần Đại vung lên gọt lắt đêm đen, cắt phăng ruột thịt bởi chữ ngu Trung của một dũng tướng xa cơ, vân vân và vân vân. Có những chương viết rất thăng hoa, đọc cực hay và cuốn hút như chương 25: Chuyện kể của nhà thơ: Dục vọng như dòng nước chảy xiết của thượng nguồn dòng Thanh Long hùng vĩ, nó dễ dàng cuốn trôi tất cả những bông hoa đẹp đẽ nhất, nếu tính cờ rơi vào dòng xoáy của nó; chương 3: Con người không dễ dàng quên được quá khứ của mình. Quá khứ đôi khi như lưỡi dao bén ngót cứa vào trái tim đau buốt để lại vết thương mãi mãi không lành miệng; chương 20: Trở về một bữa hôm nay. Nhớ ngàn xưa đã về đây một lần.(* Thơ Bùi Giáng...) Chương 38: Chuyện kể cuối cùng của nhà thơ: "Hắn chưa đủ nội lực để giết chết phụ nữ, cho dù đó là một cô gái điếm, bởi họ đã sinh ra những giấc mơ và các vị thần, họ mạnh hơn đàn ông gấp trăm lần..."

Còn cái gọi là thế giới song song Nguyễn Một dùng để hóa giải, then lẫy trong sự giải quyết vấn đề của truyện, những chuyện. Đây là giải pháp an toàn và thông minh của nhà văn. Khi thấy cách xử lý của tác giả, tôi rất thích thú bởi trong rừng rập rì chi tiết, sự việc, xung đột mà cách giải quyết dù tối ưu đến mấy, thậm chí dùng cả hệ quy chiếu của văn hóa cũng khó có thể xử lý thấu đáo, nhất là nhiều sự việc chưa có độ lùi thời gian, không gian để chiêm nghiệm, khởi tạo và kết thúc. Thế giới song song trong tiểu thuyết ví như cõi tĩnh hằng, bến sống đặc biệt ba chiều, là nơi cảm thức - vật chất, không lằn ranh. Ở đấy tồn tại thế giới vô chiêu và diệu nghiệm. Ở đấy sẽ hoà loãng, lý giải tĩnh liệt hoàn toàn các chu trình hồi chuyển. Ở đấy doanh biên tái tạo, nối dài diễn trình sự sống. Ở đấy thăng hoa giá trị theo đường xoắn ốc, và quan trọng tổng hòa cân bằng mọi thuyết lý, suy tưởng, ước mơ, miền tồn tại, khiến con người đủ pháp giới vũ hằng dễ dàng vượt lên những giá trị hiển mực tinh thần và vật chất... Thế giới song song được Nguyễn Một mở ra dung dị và thuận giản, khiến người đọc kết tủa được cảm xúc ngoại khái văn học. Nhưng điều đặc biệt như bông hoa nở bung ở những trang về cuối của tiểu thuyết đó là sự kết luận sự kỳ vĩ quyền lăng của thế giới song song xuyên suốt mấy trăm trang tiểu thuyết vẫn không thể sánh được với tình yêu, không thể tiên tri được lẽ người, bản thể tuận hành của lẽ người, lẽ sống tự nhiên. Đó là thông điệp lớn mà Nguyễn Một gửi đến cho đông đảo độc giả. Có thể nói Đất trời vần vũ có dáng dấp một tiểu thuyết lớn, nó dường mang sứ mạng lĩnh hội và tổng kết. Hiện tại (xin chỉ nói là hiện tại) có thể gọi Đất trời vần vũ là một trường ca - tình yêu - máu và đất. Tin rằng, lần tái bản tiếp Đất trời vần vũ sẽ được hoàn chỉnh để làm tròn xứ mạng đất rựng trời vần vũ của một vùng đất gửi gắm và trao cho Nguyễn Một. Lần nữa, xin cảm ơn tác giả, nhà văn Nguyễn Một đã chắt cạn những giọt mồ hôi lao động tháng ngày qua để đưa đến cho độc giả những cảm nhận nhiều chiều, những đúc kết sống động, những ngoại luận định giản, hoặc làm sáng rỡ thêm những giá trị nhân bản về con người, sự tổng kết văn học thấu đáo về sự vật vã của một dân tộc, vùng quê văn hóa. Tin rằng những giá trị mà Đất trời vần vũ khắc dấu, sẽ là dấu ấn văn học được tôn trọng, tôn vinh trong lòng bạn đọc khắp cả nước./.

PĐM

Nhà văn Nguyễn Khắc Phê (Huế) viết về Đất Trời vần vũ"

Nguyễn Một không chỉ MỘT thông điệp

(Đọc "Đất trời vần vũ", tiểu thuyết của Nguyễn Một, NXB Hội Nhà văn và Công ty Bách Việt, 2009)

Nguyễn Khắc Phê

Nhà văn có cái tên thật giản dị - Nguyễn Một - và hình như chưa nhiều người biết bằng bút danh Dạ Thảo Linh khi anh viết truyện thiếu nhi, lại chỉ mới có duy nhất cuốn tiểu thuyết đầu tay, nhưng sách chưa ra "lò" đã có dư luận, được các cây bút vào loại có tên tuổi trong làng văn như Lê Minh Khuê, Sương Nguyệt Minh, Nguyễn Đức Thiện, Phong Điệp, Trần Thu Hằng tán thưởng ngay trên bìa 4 cuốn sách. Cũng ở bìa 4, nhà báo Trần Đình Thu còn viết: "Một cuốn tiểu thuyết không dành cho người thần kinh không đủ mạnh, để tiếp nhận những nỗi đau khủng khiếp của nhân vật trong nhiều chiều không gian khác nhau. "Đất trời vần vũ", sự ám ảnh khốc liệt về cái chết, chiến tranh, hận thù và tình yêu."

Nếu để "PR" cho cuốn sách thì chừng ấy là đủ, nhưng bàn về một cuốn tiểu thuyết đa diện, đa thanh, phức tạp, thực hư lẫn lộn đến "rắc rối" như "Đất trời vần vũ" (ĐTVV) thì không thể bằng một vài dòng - thậm chí một vài trang cũng chưa đủ.

ĐTVV chỉ hơn ba trăm trang, sự kiện diễn ra chủ yếu quanh một dải đất "hư cấu" gọi là cù lao Dao, nhưng chất chứa bao nhiêu cuộc "bể dâu", hưng phế trong suốt chiều dài lịch sử ba trăm năm tổ tiên chúng ta mở cõi về phương Nam. Có những họ tên thật, cả những trang sử cũ được tác giả dẫn ra như họ Mạc, Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, các chúa Nguyễn, sự xâm lấn của vua Chân Lạp..., nhưng ĐTVV không phải là tiểu thuyết lịch sử, cũng không phải chỉ nói chuyện "ngày xưa" mà ngược lại, đầy ắp và tươi rói những sự kiện vấn đề của ngày hôm nay. Hãy nghe bà Năm Trầu nói với Tư Ngồng, một "ông quan cách mạng" khi người dân cù lao "cứng đầu" chống lại việc "đô thị hóa" hủy hoại môi trường đang bị chủ tịch xã dọa cho công an đến "gô cổ":

"...Cánh đồng bên kia sông bay biến thành khu công nghiệp, chúng đổ nước thải ra đầy dòng sông...Ngày xưa, mày có nhớ không, nó xanh ngẳt, chỗ nào cũng có con tôm con cá. Hồi đó, đêm đêm tụi bay mò dề, tao dúi vào tay nải của tụi bay nào gạo, nào đường, nào cá tôm...Bây giờ chẳng còn gì, chẳng may có giặc trở lại, bay ăn cái gì để chiến đấu?"

Cho dù vậy, ĐTVV cuốn hút và để lại dư âm khá sâu xa trong lòng người đọc lại là số phận oái oăm và bi kịch của các nhân vật và cả của cái "cù lao Dao" bị dằng xé giữa các thế lực, giữa hai bờ thiện-ác, giữa cái cao cả và dục vọng thấp hèn. Nhân vật chính Tư Ngồng là vậy. Ông là hậu duệ của một dòng họ từng được Chúa (Nguyễn) cử vào cai quản vùng đất phía Nam - từ một người lính anh dũng "hồi còn ở trong địa đạo...ôm cây súng vọt lên bắn vào đám người nhảy từ trên máy bay xuống..." dần biến thành một vị "quan cách mạng" ăn chơi trác táng với một "triết lý" ghê sợ về sự máu mê chiếm đoạt của mình: "Kẻ chiến thắng phải được thụ hưởng những chiến lợi phẩm mà họ đã bỏ xương máu ra đổi lấy, đó là lẽ tự nhiên thôi, từ xưa đến giờ là thế, chế độ nào cũng vậy thôi..." Và Tư Ngồng đã "bể tim" mà chết, một cái chết kỳ bí và kinh khủng, ngay trang đầu tiểu thuyết - cái "cớ" để dân cù lao Dao và tác giả "ôn cố tri tân" về biết bao số phận cay đắng đã làm nên lịch sử 300 năm của rẻo đất này. Nét khác biệt so với một số tiểu thuyết ôm trùm một giai đoạn lịch sử đầy biến động của đất nước vừa được xuất bản trong mấy năm qua, là ĐTVV có cái nhìn xa hơn về quá khứ và nhân vật không chỉ tập trung vào một hai gia đình, dòng họ. Vì cù lao là vùng đất mới khai khẩn, người từ nhiều nơi, nhiều dân tộc nhập cư đến. Nhờ thế mà ĐTVV là một tiểu thuyết đa dạng, đa thanh, phản ánh được nhiều góc cạnh của cuộc đời "lắm nỗi truân chuyên". Cũng là bi kịch, nhưng khác với gia đình Tư Ngồng có vợ là Diệu Lan bỏ đi tu (sau khi đứa con trai từ nhỏ đã ám ảnh vì cảnh chém giết trong chiến tranh, rồi hóa điên và chết thảm) nhưng bi kịch cuộc đời Trần Đình - một người lính anh hùng, đồng đội của Tư Ngồng nhưng rồi bị chính Tư Ngồng xử bắn oan uổng - "nhà thơ" Miên Trường và anh em Nguyễn Hữu Trí, Hữu Hà... lại ở một bình diện và cấp độ khác. So với cảnh Hữu Hà khi di tản dạt vào đảo hoang phải ăn thịt đồng loại thì cảnh thằng con Tư Ngồng ăn mọi thứ máu me dơ bẩn chẳng thấm vào đâu!...

Để có thể "nén chặt" cả núi sự kiện và nhân vật trong hơn ba trăm trang sách, cùng với nhân vật "nhà thơ" như là một người-kể-chuyện-dân-gian, tác giả đã sử dụng nhiều câu chuyện huyền thoại và dựng lên một "thế giới song song" - tức là thế giới cõi âm. Thủ pháp này, nhà văn Xuân Đức đã sử dụng trong tiểu thuyết "Bến đò xưa lặng lẽ" (Giải thưởng Hội Nhà văn 2004) với linh hồn người lính anh hùng bị chết oan trở về gặp lại đồng đội; nhưng với Nguyễn Một thì "thế giới song song" đồng hành suốt tiểu thuyết - từ linh hồn những vị khai khẩn cù lao đến vợ con Tư Ngồng, anh lính bị chết oan Trần Đình ... Với các huyền thoại và "thế giới song song", nhân vật có chiều sâu hơn và "sống" lâu dài hơn so với cuộc đời thực.

Khi có nhà báo nhận xét "điều cốt lõi rút ra từ câu chuyện này là tình yêu - "tình yêu đã cứu thế giới này, tình yêu mới thục sự có quyền lực và sức mạnh", Nguyễn Một đã tâm sự: "Theo tôi, cuốn ĐTVV không chỉ chứa đựng một thông điệp đơn giản như vậy, tôi tin bạn đọc sẽ cảm nhận nhiều hơn thế..."

Quả đúng như vậy. Cuốn tiểu thuyết nếu chỉ có một thông điệp về tình yêu như văn hào Đốt-tôi-ép-xki đã tuyên ngôn từ lâu thì có lẽ chẳng cần phải tồn thì giờ. ĐTVV bìa sách không đẹp, hai chương cuối không hay, nhưng là một cuốn tiểu thuyết rất đáng tìm đọc, nhất là với những độc giả đang viết tiếp lịch sử trên vùng đất phía Nam giàu tiềm năng - trong đó có tiềm năng sáng tạo văn học mà ĐTVV, tiếp sau "Cánh đồng bất tận" của Nguyễn Ngọc Tư, là những đột phá khởi đầu.

Địa chỉ liên hệ: Nguyễn Khắc Phê, 8 Xuân Diệu, Huế.ĐT:054.3828399. Mobile: 098.9965409; Email: ngkphe@gmail.com

Trả lời PV Báo Văn nghệ trẻ

Nhà văn Nguyễn Một: Tôi là một người viết thuộc loại thiên về bản năng

Nhà văn Nguyễn Một:

Tôi là một người viết thuộc loại thiên về bản năng

"... và ông Bùi Công Thuấn (một nhà phê bình văn học) đã mang tôi ra chế giễu trong một bài viết của ông ấy, nhưng tôi cho rằng mỗi người có cái lý của mình. Văn chương mà cứ định hướng thì nó sẽ tạo ra một cuộc duyệt binh với đoàn quân rầm rập theo nhịp đếm một, hai, trái, phải. Tất nhiên trước khi đặt bút nhà văn cũng bày vẽ phác thảo, định hình viết cái gì? Viết cho ai? Nhưng khi ngồi vào bàn thì mọi thứ đã định trước trôi tuột đâu mất, tôi bị nhân vật dẫn đi như ma dẫn đường vậy...". Nhà văn Nguyễn Một đã trả lời như vậy khi được hỏi về cuốn tiểu thuyết "Đất trời vần vũ" mới được xuất bản của anh.

Xin anh giới thiệu về quá trình ra đời của tiểu thuyết "Đất trời vần vũ"?

"Một cuốn tiểu thuyết không dành cho người thần kinh không đủ mạnh,để tiếp nhận những nỗi đau khủng khiếp của nhân vật trong nhiều chiều không gian khác nhau" đó là nhận xét của bạn tôi - nhà nghiên cứu Trần Đình Thu khi đọc bản thảo tiểu thuyết này, tôi nghĩ đó là cảm nhận thực của anh ấy. Những người sinh cùng thời với tôi, có khoảng thời gian sống trong chiến tranh ở miền Trung Việt Nam sẽ có ám ảnh về nỗi đau mà cuộc chiến mang lại, có lẽ tôi đã viết bằng sự ám ảnh khủng khiếp từ những vụ thảm sát mà tôi chứng kiến khi còn nhỏ, nên khi đọc tác phẩm này bạn tôi đã cảm được điều ấy. Những nhân vật của tôi đã chịu đựng những nỗi đau vượt qua ngưỡng chịu đựng của một con người bình thường trên thế giới, nhưng lại bình thường với Việt Nam, một đất nước có quá nhiều nỗi đau. Tôi phải tạo ra thế giới song song bên cạnh thế giới vật chất để chuyển tải nó.

Cuốn tiểu thuyết này tôi dựng suốt chiều dài ba trăm năm trên vùng đất hình lưỡi dao, một vùng đất tưởng tượng những chứa đựng nhiều vùng đất khác trên đất nước. Tuy chưa phải là tác phẩm quá lớn nhưng nói được nhiều điều. Tôi ám ảnh về cuốn tiểu thuyết này nhiều năm qua, nhưng khi còn làm báo tôi không dám đặt bút để viết vì tôi sợ tư duy và ngôn ngữ báo chí lẫn vào, khi nghĩ làm báo tôi "chay tịnh" ba tháng, không đọc báo, không viết báo. Ảnh hưởng bởi khả năng làm việc quyết liệt của anh Trần Bá Dương - bạn tôi đồng thời cũng là sếp mới của tôi, tôi quyết định ngồi vào bàn và may mắn các dòng chữ cứ tuôn trào đầy cảm hứng, tôi viết liền một mạch và tiểu thuyết "Đất trời vần vũ" đã ra đời sau những buổi tối làm việc cật lực trong quán cà phê Ngõ Hạnh của bà xã - Nơi mà tôi đề là Ngõ hạnh thư quán khi kết thúc tiểu thuyết.

Anh có thể bật mí đôi điều về quan niệm tiểu thuyết của mình? Anh có nhận xét gì về sự xuất hiện ồ ạt của các tiểu thuyết gần đây?

Hiện nay văn học Việt Nam chỉ chăm chăm vào việc phản ánh hiện thực đời sống và khi ngồi vào bàn sáng tạo bất cứ chuyện gì nhà văn đều tự hỏi: "Chuyện này có thực tế không?". Tôi còn nhớ có lần ở Đồng Nai tổ chức cuộc thi truyện ngắn tôi gởi truyện, trong ban giám khảo có người nhận xét: "Truyện của em hay, nhưng chưa thực tế nên không thể trao giải cao được". Tôi chẳng biết trả lời thế nào, bởi quan điểm này rất phổ biến trong nước ta, cần soi tác phẩm nào người ta mang hiện thực đời sống ra soi. Trong khi đó chức năng văn học không phải là phản ánh hiện thực đời sống mà phải phản ánh tâm trạng đời sống.

Tâm trạng đời sống cho tiểu thuyết cần có thời gian sống, thời gian dấn thân, chứ không chỉ đi thực tế mà viết được. "Bởi thực tế khác xa với sự thật nhiều lắm". Thực tế nằm trong hiện thực của đời sống còn sự thật nằm trong tâm trạng của đời sống. Vì vậy không thể nóng ruột với văn chương, mà cần phải chờ đợi. Tôi nghĩ tiểu thuyết "phải phát hiện lại các giá trị trên nền móng bền vững hơn bằng sự thông hiểu tâm trạng của đời sống" tôi không biết mình có đủ tài để thực hiện hoài bão của mình không, nhưng tôi tin rằng cứ yêu hết mình, say mê hết mình thì thế nào cũng có đứa con khoẻ mạnh dù có thể nó không xinh đẹp nhưng chắc chắn nó sẽ vạm vỡ

Vậy anh nghĩ gì về cái gọi là "đời sống" khúc xạ trong tác phẩm văn học? Nói cụ thể hơn, đời sống thực có vai trò gì với sáng tác của anh? Quan niệm của anh về "cách kể chuyện"?

Như tôi đã nói ở trên văn học phải phản ánh được tâm trạng đời sống, không nhất thiết phải kể ra tất cả mọi thứ mà nhà văn có được trong quá trình tiếp nhận của mình mà cần phải chọn ra chi tiết và đẩy nó lên thành tình tiết văn học nhằm đưa đến cho người đọc vỉa tầng phía sau của hiện thực đời sống.

Còn quan niệm cách kể chuyện của tôi như thế nào à? Tôi xin dẫn lời của nhà văn Phan Đình Minh nói về cách kể chuyện của tôi, tôi cho rằng nhận xét của anh phù hợp với quan điểm của tôi. Phan Đình Minh viết rằng (mở giấy ra đọc -PV) : "Cái phóng khoáng, cập nhật thường lột tả, vu khoát chính xác gần như tuyệt đối cả trong định lượng và định tính ở văn Nguyễn Một. Đọc Nguyễn Một còn thấy Một trong rất ít các nhà văn miền Đông, miền Tây xứ Nam ngõi được ra ngoài cái gọi là Phong cách phương Nam. Tức là tính chuyện trong truyện, trong tiểu thuyết, trong các thể loại khác... không còn được coi là thứ yếu, xương cốt Nam bộ hoặc được thể hiện một cách trực thuật mà đã nâng lên, xem chỉ là một yếu tố trạng tính, dữ liệu,.. thôi. Tính chuẩn mực, dung nạp cả hàm lượng đúc rút nữa, đã được nhà văn dụng công trong câu chữ, từng ngoại khái thăng hoa sương khói, từng giấc mơ của nhân vật, đến nửa bước thung dung... để chắt chiu ấp lên những tình huống đắt, chia lát đâu đó trong từng tác phẩm... đây sẽ là cái cốt, cái lõi của ngòi bút nhà văn."

Anh quan niệm thế nào về bản năng và ý thức của một người viết? Về truyền thống và hiện đại, anh nghĩ sao? Có một "tiếng gọi" nào thôi thúc anh viết chăng?

Tôi là một người viết thuộc loại thiên về bản năng và ông Bùi Công Thuấn (một nhà phê bình văn học) đã mang tôi ra chế giễu trong một bài viết của ông ấy, nhưng tôi cho rằng mỗi người có cái lý của mình. Văn chương mà cứ định hướng thì nó sẽ tạo ra một cuộc duyệt binh với đoàn quân rầm rập theo nhịp đếm một,hai, trái, phải. Tất nhiên trước khi đặt bút nhà văn cũng bày vẽ phác thảo, định hình viết cái gì? Viết cho ai? Nhưng khi ngồi vào bàn thì mọi thứ đã định trước trôi tuột đâu mất, tôi bị nhân vật dẫn đi như ma dẫn đường vậy. Vì thiên về bản năng nên tôi không bận tâm gì đến truyền thống hiện đại. Như người ta nấu cơm thì gạo và nước là chất liệu văn học, tác phẩm là cơm, quan trọng là cơm có ăn được không, chứ nó nấu trong cái nồi đất hay nồi điện chẳng quan trọng gì cả, mắc mớ gì phải cực nhọc quan tâm đến truyền thống hay hiện đại.

Viết văn như một quá trình dụng điển, trong quá trình viết, mỗi tác giả cũng đã tự "giải trình" chính mình, tự khám phá bản thể trước cuộc sống và nghệ thuật. Và có thể nhận thấy một điều khá rõ ràng là, trong văn của anh, quá khứ, lịch sử được nhắc đến và trân trọng rất nhiều, nhưng điều đó cũng không có nghĩa rằng tương lai là điều ít được đề cập. "Đất trời vần vũ" đầy hơi thở của không gian, thời gian, của cuộc sống đang diễn ra xung quanh, anh muốn nhắn nhủ điều gì qua câu chuyện này?

Nhà báo Ngô Bá Nha báo phụ nữ TPHCM có hỏi tôi rằng: "Điều cốt lõi rút ra từ câu chuyện này là tình yêu - "tình yêu đã cứu thế giới này, tình yêu mới thực sự có quyền lực và sức mạnh" đã được dùng để kết thúc tiểu thuyết. Phải chăng tác giả sợ bạn đọc không tự rút ra được thông điệp, hay hiểu lầm thông điệp nên mới chọn cách này?" Tôi trả lời anh: "Thưa đó là suy nghĩ của nhân vật chứ không phải của tôi, diễn biến của câu chuyện đã dẫn đến suy nghĩ của nhân vật, chứ tôi không khẳng định đó là thông điệp của cuốn tiểu thuyết này, còn coi ý tưởng này là thông điệp là của bạn đọc đấy chứ. Theo tôi cuốn Đất trời vần vũ không chỉ chứa đựng một thông điệp đơn giản như vậy, tôi tin bạn đọc sẽ cảm nhận nhiều hơn thế."

Tôi cũng muốn thưa thêm với bạn đọc cả nước: "Miền Đông Nam bộ có một dòng văn học riêng và cách viết riêng bởi miền Đông Nam bộ có không gian văn học hoàn toàn khác với miền Tây Nam bộ. Miền Đông Nam bộ không bàng bạc sông nước như miền Tây mà những núi rừng thâm u huyền bí, những miền đất đỏ cây trái ngút ngàn, con người ở đây cũng khác, họ có một chút khôn ngoan của người miền Bắc, một chút khốc liệt của người miền Trung, một chút phóng khoáng của người miền Tây và có dũng khí của tộc người khai khẩn một tính cách đặc thù của Miền Đông và con người đó cũng chính là nhân vật văn học của nhà văn."

Bạn đọc sẽ tìm thấy điều đó trong tác phẩm của tôi.

Trước tình trạng ra sách nhiều như hiện nay với sự xuất hiện đa dạng của các cây bút, mà mình là một trong số đó, anh nghĩ thế nào về sự xuất hiện/chỗ đứng của mình? Độc giả có thể trông đợi điều gì từ cuốn sách của anh?

Với 15 năm lao động miệt mài với văn chương tôi đã có chỗ đứng của riêng mình, đọc Nguyễn Một các bạn thấy hiện ra ngay vùng đất huyền ảo nhất của đất nước miền Đông Nam bộ, một bạn đọc nói với tôi rằng: " Đọc văn anh, tôi có cảm giác tôi thở được hơi thở và sờ được không gian trong văn chương của anh". Lời nhận xét của nữ độc giả tên Phương làm tôi "sướng" lắm! Tôi "sướng" vì tôi có cái riêng của tôi, một chỗ đứng riêng trong đội ngũ nhà văn Việt Nam. Độc giả chờ đợi điều gì từ cuốn sách của tôi ư? Đọc "Đất trời vần vũ"(lại đeo kính và mở giấy ra trích nhận xét của Phan Đình Minh -PV): ngoài những giá trị văn học nó đã dồn nén giai đoạn lịch sử máu lửa vào những sự việc, trăn trở, vận mình của một lớp người, không kể giới tuyến, ý thức chính trị vào những giá trị thăng hoa của cuộc sống đó là tính nhân bản và lẽ người trong hành trình, tâm tưởng của những nhân vật.

Bạn đọc sẽ tìm thấy những giá trị thăng hoa của cuộc sống đó là tính nhân bản và lẽ người... Ngoài ra bạn đọc cũng có thể thả trí tưởng tượng trong không gian mênh mông chứ không phải trong bốn bức tường ngột ngạt của thành phố

Anh nghĩ thế nào về vai trò của các nhà xuất bản trong việc thúc đẩy chuyển động của văn học Việt Nam? Anh có thấy các nhà xuất bản hiện nay chạy theo dòng sách thị trường quá không?

Các nhà xuất bản hiện nay rất năng động và mỗi nhà xuất bản có dòng sách riêng cho mình. Chạy theo dòng sách thị trường là tất yếu trong tình hình "kinh tế thị trường" hiện nay, có gì đáng trách đâu! ( cười) Nhà thơ Thu Bồn lúc sinh thời có viết cho vợ mình là nghệ sĩ Lý Bách Huệ câu "Không đi bán lịch lấy gì nuôi thơ". Tuy phải chạy theo thị trường để trang trải chi phí nhưng tôi thấy các nhà xuất bản cũng rất tâm huyết với sách như nhà xuất bản Hội Nhà văn, NXb trẻ, Nxb Văn học v.v..Bên cạnh đó còn xuất hiện các công ty xuất bản có tâm huyết với văn học như Công ty Bách Việt, Nhã Nam, đó là những tìn hiệu đáng mừng

Hiện nay anh có kế hoạch gì cho sáng tác tiếp theo không? Anh có nghĩ mình có vai trò gì đó với chuyển động của văn học hôm nay?

Hiện tôi khá bận rộn với công việc mới, tôi phải xây dựng và quản trị chiến lược truyền thông và văn hoá cho công ty ô tô Trường Hải, một công ty hàng đầu về sản xuất ô tô của Việt Nam, nhưng chưa bao giờ tôi nói rằng vì bận rộn mà không viết được, khi nhà văn không viết được là vì anh không có cái gì trong đầu, chứ không phải vì bận rộn.

Tôi sẽ viết cuốn tiểu thuyết mới về vùng đất luôn nằm dưới những cơn lốc bên cạnh chân núi, không gian và con người huyễn hoặc phi thực của miền Đông Nam bộ và một kich bản phim về nơi tôi sinh ra tháp chàm Mỹ Sơn - Quảng Nam. Một truyện dài cho tuổi mới lớn có cái tên nghe rất dễ thương: " Cô bé che miệng cười". Còn vai trò gì đó trong chuyển động văn học thì tôi xin phép không trả lời chị, lâu lâu cũng phải tỏ ra khiêm tốn một chút chứ hihi (cười)

Chân thành cảm ơn anh

Hương Đinh

Bài đã đăng VNT

Trích tiểu thuyết " Đất trời vần vũ"

Cuốn tiểu thuyết " Đất trời vần vũ" của Nguyễn Một sẽ phát hành trong tuần này.
Dưới đây là một trích đoạn CHƯƠNG 29

Tôi nhận ra thế giới vật chất, nơi mà chúng ta lạc mất nhau quá nhiều khổ đau và muộn phiền

Linh chi Yêu dấu!

Tôi đã làm những bài thơ vì tình yêu của em. Tôi đã làm đủ nghề kiếm sống để đi tìm em. Tôi cũng đã bị dằn xé vì tôi hiểu cả hai thế giới. Tôi nhận ra thế giới vật chất, nơi mà chúng ta lạc mất nhau, quá nhiều khổ đau và muộn phiền. Em biết không? Ở đời này chuyện chết, sống là chuyện tương đối. Vì vậy, tôi tin vào sự phục sinh của chúa Ki -Tô, người ta đóng đinh thể xác ngài vào cây thánh giá, nhưng triết lý "yêu thương loài người" vĩ đại của ngài, giúp cho Chúa "phục sinh" trong lòng con người "như bây giờ và hằng có và đời đời chẳng cùng". Mọi người đối xử tàn ác với nhau vì họ không tin vào thần thánh và linh hồn. Họ không may mắn như tôi, họ không có cơ duyên để lạc vào thế giới song song để biết kiếp người là phù du. Nhưng chỉ cần họ tin có thần thánh, cho dù điều đó có tồn tại hay không thì thần thánh và linh hồn cũng giúp cho con người sống tốt hơn em ạ.

Tôi luôn di chuyển giữa hai thế giới nhờ năng lượng Ranaga và sự giúp đỡ của ông già tiên tri. Trong một lần, ông già đưa tôi trở lại thế giới song song, tôi đã gặp những con người mà khi ở cả hai thế giới họ đều đớn đau. Tôi đã gặp chàng trai mười tám tuổi, cậu ta chẳng thanh thản chút nào khi đến với thế giới song song cả em ạ. Cậu ta hoài thai giữa hoang đảo, trong hang đá ẩm ướt, hoài thai trong bụng của hai kẻ ăn thịt người bất đắc dĩ. Mẹ cậu đặt tên là Nguyễn Hoang Đảo. Tôi gặp cậu ta lang thang trong khu rừng thần tiên với đôi mắt xanh thẳm vời vợi. Tôi hỏi:

- Vì sao em còn trẻ, mà em đã đến đây?

- Em đã bị loại bỏ khỏi thế giới vật chất, vì em căm ghét loài người ở thế giới ấy.

- Vì sao em căm ghét họ?

- Em không hiểu.

- Em có tình yêu không?

- Không.

- Vậy em sẽ không thể trở lại thế giới của vật chất.

- Em không cần trở lại.

Linh Chi yêu dấu!

Nguyễn Hoang Đảo đã trả lời đầy hằn học như vậy, nhưng chiều nào cậu ta cũng nhìn về thế giới vật chất với cái nhìn khao khát và khắc khoải.

Nguyễn Hoang Đảo đã ra đời trên đất nước không đến nỗi tồi tệ. Ở đó mọi người có đời sống khá tốt. Người mẹ đã nhốt con trong căn nhà lạnh lẽo. Căn nhà rộng và âm u như mùa đông của xứ sở mà cậu đang sống, không gian u buồn đã ngốn tất cả tuổi thơ của cậu. Khi cậu đến trường, nhìn thấy loài người, cậu căm ghét họ vô cùng. Lần đầu đi học, thằng bé da trắng giành dĩa thức ăn của Nguyễn Hoang Đảo, cậu giằng lại, thằng bé da trắng mắng:

- Thằng mọi da vàng!

Không nói, không rằng, Nguyễn Hoang Đảo đâm thẳng cái nĩa vào mặt thằng da trắng. Nó rú lên ôm mặt đầy máu. Cậu ta bị đưa vào trại giáo dưỡng. Năm mười tám tuổi cậu ra trại. Trong quán rượu, cậu để ý cô bé tóc vàng. Cậu lại gần mời rượu, bất ngờ một thằng da trắng to cao xuất hiện, hắn hất ly rượu và mắng cậu:

- Thằng mọi da vàng.

Như lần trước cậu rút trong áo khoác ra cây tiểu liên bá ngắn,

Cậu đã mua khi mới ra trại giáo dưỡng. Trước những đôi mắt xanh hốt hoảng, những cái miệng há hốc, cậu xả súng vào bọn chúng.

Nguyễn Hoang Đảo đã ngơ ngác trong thế giới song song vì chưa hề có tình yêu, còn tôi có em và tôi biết em đang chờ tôi. Ngày tôi chia tay để trở lại thế giới vật chất, Nguyễn Hoang Đảo đã khóc, những giọt nước mắt không có hình hài gì cả, nó cứ loang loáng như ảo ảnh trên sa mạc. Tôi đã rất buồn, nhưng chẳng làm gì được em ạ.

Tôi trở về tìm em.

Tôi đã chán dạy học sau khi bị kiểm điểm, tôi làm thơ, nhưng làm thơ sao có thể kiếm sống được. Tôi đi làm rẫy thuê để đợi em lớn lên, đợi ngày đi tìm em. Tôi xin vào vườn trái cây, bà chủ đưa cho tôi cây cuốc với ánh mắt nghi ngờ. Lâu rồi tôi chưa cầm cuốc, nhưng tôi không quên công việc đơn giản của một nông dân, mà tôi đã quen thuộc từ lúc chiều cao của tôi còn ngắn hơn cán cuốc. Em còn nhớ không, ngay từ nho, tôi và em đã được trao cây cuốc vào tay cùng với lời dặn dò "Hãy cố lên, quê mình nghèo cần phải trở thành một người nông dân giỏi mới sống được các con ạ!"

Ngày ấy, vết thương chiến tranh làm lở loét cả đồng ruộng. Mất mùa liên miên, nắng như đổ lửa, lúa ngậm đòng chết khô ngoài ruộng, bướm trắng bay rợp trời. Bà nội của tôi nhìn đàn bướm, đôi mắt già nua nhăn nheo hướng về phía cánh đồng. Bé Ba, đứa con không cha của chị tôi ốm tong teo, da nhăn như hạt ươi rừng, khóc nhèo nhẻo, bà cất giọng khàn đục ru cháu: "À ơi! Chiều chiều bướm trắng bay vô. Ba năm trời hạn cây khô lá vàng. Nấu cơm ghế những cọng lang..." Lời ru buồn như buổi chiều ngợp nắng trên cánh đồng khô hạn, vàng vọt.

Tôi muốn kể cho em nghe; trên đất nước này không phải nơi nào cũng nghèo như quê mình đâu em, ở miền Nam nơi tôi đang làm rẫy mướn là vùng đất giàu có và xinh đẹp. Vườn nối tiếp vườn, mùa trái chín chôm chôm đỏ rực xòa ra cả mặt đường đưa tay bứt một quả bóc vỏ bỏ vào miệng ngọt lịm. Sầu riêng nặng trĩu trên cành, mùi thơm ngào ngạt phủ kín cả không gian. Những trái măng cụt e lệ nép mình dưới những tàn lá xanh um. Tôi ao ước khi gặp em chúng ta sẽ đưa nhau về đây sinh sống, em sẽ sanh cho tôi những đứa con khoẻ mạnh, như em đã từng ước ao và tôi- chắc chắn sẽ không còn muốn đi ngược thượng nguồn của dòng sông nữa. Vì ở đó tôi đã biết tất cả và cũng ở đó tôi nhận ra tình yêu của em dành cho tôi bây giờ và mãi mãi vĩ đại hơn mọi thứ quý nhất trên cuộc đời.

Người của thế giới vật chất không đoán được tuổi của tôi và em cũng vậy. Không thể đoán được vì sao em biết không? Vì tôi đã sống trong thế giới song song một thời gian dài. Ở thế giới đó con người không có tuổi.

Thơ của Nguyễn Một

Hoa nắng

Em ngồi chải tóc bên sông

Nghìn hoa nắng rụng xuống dòng nước xanh

Tóc bay từng sợi mong manh

Vậy mà buộc được tim anh dại khờ

Giả vờ cắn bút làm thơ

Mỗi trưa anh cứ giả vờ ra sông

Giả vờ đứng ngắm mông lung

để cho em phải ngại ngùng quay đi

Để từng hoa nắng li ti

Vô tình đậu lại bờ mi khép hờ

Nhớ nắng

Anh ngồi nhớ nắng miền Trung

Nhớ con sông nhỏ

lạ lùng

nhớ em

Nắng trưa vàng gót chân mềm

Nắng vương mắt mẹ, bên thềm đợi cha

Cánh đồng xa

Chơi vơi cò trắng điểm hoa lên trời

Bây giờ mẹ đã xa rồi

Cha không về nữa

Em thôi đợi chờ

Không còn ai để mà mơ

Anh ngồi nhớ nắng làm thơ tặng mình

Biển nắng

Nắng long lanh

Như màu mắt bé

Rực rỡ

Dịu dàng

Chóang ngợp hồn anh

Giống như hạt nắng long lanh

ấy là những lúc mắt xanh dỗi hờn

Ngẩn ngơ mỗi buổi tan trường

Chìm trong biển nắng

Cuối đường

áo bay

THAM LUẬN ĐỌC TẠI HỘI NGHỊ NHÀ VĂN TỔ CHỨC KHU VỰC MIỀN ĐÔNG NAM BỘ

KHÔNG GIAN VĂN HỌC MIỀN ĐÔNG NAM BỘ VÀ HIỆN THỰC ĐỜI SỐNG HAY TÂM TRẠNG ĐỜI SỐNG.

Không ít người vẫn có thói quen nghĩ rằng văn học miền Nam là sông nước, là bông điên điển, là viết mà như nói. Bởi ông giáo sư không biết lịch sử văn học miền Nam có chủ trương: Theo chiều hướng viết cho người bình dân hiểu, bởi trong quá trình khai khẩn số lượng người biết chữ không nhiều nên văn chương của giới trí thức hướng về họ, đọc thành lời cho họ nghe, ngay khi viết Lục Vân Tiên cụ đồ Chiểu đã khẳng định: "Ai ơi lẳng lặng mà nghe", chứ không phải: "Cảo thơm lần giở trước đèn" như cụ Nguyễn Du. Về sau tư tưởng này được Nguyễn Trọng Quản, Nguyễn Chánh Sắt và đặc biệt nhà Minh Tân Nam Kỳ Trần Chánh Chiếu với cuộc thi tiểu thuyết đầu tiên của Việt Nam kêu gọi trí thức tham gia. Từ đó đến nay dòng văn học đó phát triển khá mạnh với những nhà văn như Hồ Biểu Chánh, Sơn Nam, Vương Hồng Sển và mới đây là Nguyễn Ngọc Tư, Trần Thôi, Vũ Hồng, Phan Trung Nghĩa đã tạo ra dòng văn học riêng biệt. Quan điểm ấy, lối viết ấy phổ biến ở miền Tây Nam bộ và nó không thấp hơn chút nào trong dòng chảy của văn học Việt Nam. Tuy nhiên đó là đề tài mà muốn nói hết cần thời gian khá dài.

Hôm nay tôi muốn thưa với quý vị rằng: Miền Đông Nam bộ có một dòng văn học riêng và cách viết riêng bởi miền Đông Nam bộ có không gian văn học hoàn toàn khác với miền Tây Nam bộ. Miền Đông Nam bộ không bàng bạc sông nước như miền Tây. Vùng đất này có những núi rừng thâm u huyền bí, những miền đất đỏ cây trái ngút ngàn, con người ở đây cũng khác, họ có một chút khôn ngoan của người miền Bắc, một chút khốc liệt của người miền Trung, một chút phóng khoáng của người miền Tây và có dũng khí của dòng người khai khẩn, nên văn phong miền Đông Nam bộ cũng phóng khoáng hơn và khí phách hơn. Nhiều nhà văn miền Đông cũng đã tạo ra dòng văn học riêng biệt như Bình Nguyên Lộc, Huỳnh Văn Nghệ, Lý Văn Sâm, Hoàng Văn Bổn. Mỗi nhà văn miền Đông đều dấn thân vào cuộc sống. Một Bình Nguyên Lộc với ngàn truyện ngắn, và công trình ngôn ngữ học đồ sộ như: Nguồn gốc Mã Lai của dân tộc Việt Nam, Vòm trời Đông Phố. Một Huỳnh Văn Nghệ tay gươm tay bút lừng lẫy chiến khu xanh, một Lý Văn Sâm viết truyện giữa Sài Gòn thời tạm chiếm và đi tù vì truyện mình viết ra. Một Hoàng Văn Bổn đi suốt chiều dài ba cuộc chiến vẫn đều đặn viết, viết như thở và còn nhiều nhà văn tiền bối của miền Đông Nam bộ rất trượng phu và hào hiệp. Đó là đức tính mà những nhà văn hậu bối còn phải phấn đấu và học tập nhiều mới có được. Tính cách các nhà văn miền Đông Nam bộ như vậy nên nhân vật của họ cũng mạnh mẽ, hừng hực sức sống. Nếu đọc Bình Nguyên Lộc, Lý Văn Sâm, Huỳnh Văn Nghệ, Hoàng Văn Bổn, hoặc gần hơn là Khôi Vũ quý vị sẽ thấy những nhân vật đàn ông của họ đầy nam tính, dũng cảm, không lụa là ẻo ượt, không triết lý kiểu ỏng ẹo: Đời là thế đó! Đời là thế này! Chính vì không hiểu được chất miền Đông Nam bộ, nên trước đây có nhà thơ lớn phía Bắc sửa câu thơ của Huỳnh Văn Nghệ thành: " Từ độ mang gươm đi mở cõi/ Ngàn năm thương nhớ đất Thăng Long". Đúng ra phải là: "Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long". Huỳnh Văn Nghệ không cần bó hẹp thời gian cho dù ngàn năm, bởi không gì có thể bó hẹp trong không gian huyền ảo mênh mông của trùng điệp núi rừng cây trái như miền Đông.

Kính thưa quý vị!

Miền đông đi đầu trong công cuộc khai khẩn cách đây nửa thiên niên kỷ, miền Đông đi đầu trong hai cuộc kháng chiến và hôm nay miền Đông vẫn còn đi đầu trong công cuộc công nghiệp hoá, nhưng văn học miền Đông vẫn chưa đi đầu trong việc vẽ nên bức tranh sinh động của miền Đông Nam bộ, phải chăng các nhà văn miền Đông không đủ tài? Xin thưa điều đó chưa chắc đã đúng, cái chính là ở chỗ các nhà văn hiện nay chưa sống hết mình với trang viết, chưa dám dấn thân vào cuộc sống như các nhà văn tiền bối, đây là điều chưa thể lý giải thấu đáo. Nhiều người cho rằng là cuộc sống thay đổi, nhu cầu vật chất cao hơn mà văn chương thì bị rẻ rúng. Phải chăng sức hấp dẫn của vật chất khiến cho nhà văn coi văn chương là nghề tay trái, và họ lần lượt đưa đầu vào cái máy chém của "cơm áo gạo tiền" Tôi không nghĩ như vậy, tôi có cách lý giải riêng là hiện nay văn học Việt Nam nói chung và miền Đông nói riêng chỉ chăm chăm vào việc phản ánh hiện thực đời sống và khi ngồi vào bàn sáng tạo bất cứ chuyện gì nhà văn đều tự hỏi: "Chuyện này có thực tế không?". Tôi còn nhớ có lần ở Đồng Nai tổ chức cuộc thi truyện ngắn tôi gởi truyện, trong ban giám khảo có người nhận xét: "Truyện của em hay, nhưng chưa thực tế nên không thể trao giải cao được". Tôi chẳng biết trả lời thế nào, bởi quan điểm này rất phổ biến trong nước ta, cần soi tác phẩm nào người ta mang hiện thực đời sống ra soi. Trong khi đó chức năng văn học không phải là phản ánh hiện thực đời sống mà phải phản ánh tâm trạng đời sống.

Tâm trạng đời sống cho tiểu thuyết cần có thời gian sống, thời gian dấn thân, chứ không chỉ đi thực tế mà viết được. "Bởi thực tế khác xa với sự thật nhiều lắm". Thực tế nằm trong hiện thực của đời sống còn sự thật nằm trong tâm trạng của đời sống. Vì vậy không thể nóng ruột với văn chương, càng không cần nóng ruột về đề tài này, mà cần phải chờ đợi. Công nghiệp là đề tài tôi đang ấp ủ và đang sống với nó bằng đời sống thực, tôi không biết mình có đủ tài để thực hiện hoài bão của mình không, nhưng tôi tin rằng cứ yêu hết mình, say mê hết mình thì thế nào cũng có đứa con khoẻ mạnh dù có thể nó không xinh đẹp nhưng chắc chắn nó sẽ vạm vỡ và không chỉ có mình tôi nghĩ vậy, nhưng người thế hệ tôi như Thu Trân, Trần Thu Hằng, Tạ Thanh Lan, Nguyễn Đức Phước, Trần Ngọc Tuấn đang sống như vậy. Xin hãy chờ đợi.

Cuối cùng xin phép được dùng một câu nói nổi tiếng của Krishnamurti nhà triết học của tác phẩm bất hủ" Tự do đầu tiên và cuối cùng" rằng: "Chúng ta phải phát hiện lại các giá trị trên nền móng bền vững hơn bằng sự thông hiểu tâm trạng của đời sống"

Xin cám ơn quý vị đã lắng nghe. Chúc hội nghị thành công tốt đẹp.

NGUYỄN MỘT